आजकाल, गव्हाचे पीक पिवळे ही शेतकऱ्यांसाठी एक सामान्य समस्या बनली आहे. बऱ्याचदा, शेतकऱ्यांना नेमके कारण माहित नसते आणि ते हा रोग आहे असे समजून कीटकनाशके फवारतात. म्हणूनच, आम्ही गहू पिवळा पडण्याच्या समस्येवर एक अतिशय प्रभावी उपाय शेअर करत आहोत.
सध्या काही भागात बहुतेक शेतकऱ्यांनी गहू पेरला आहे. आजकाल, गहू पिवळा पडल्याने शेतकरी हा रोग असल्याचे समजून कीटकनाशके फवारतात. यामुळे गहू पिकाचा खर्च वाढतो आणि काही प्रकरणांमध्ये नुकसान देखील होऊ शकते. पंजाब कृषी विद्यापीठातील कृषीशास्त्र तज्ञ प्रा. प्रभाजीत कौर सांगतात की, मूळ कारण ओळखून वेळेवर उपाययोजना केल्याने अनावश्यक खर्च टाळता येतो आणि जास्त उत्पादन मिळते.
प्रभाजीत कौर सांगतात की, गहू विविध कारणांमुळे पिवळा पडतो, ज्यामध्ये पोषक तत्वांची कमतरता, अपुरे किंवा जास्त पाणी देणे, मातीचे खराब आरोग्य, कीटकांचा प्रादुर्भाव आणि पिवळ्या गंज्यासारखे रोग यांचा समावेश आहे. हवामान आणि पाण्याची परिस्थिती बहुतेकदा गहू पिवळा होण्यास जबाबदार असते. हिवाळ्यात तापमानात अचानक घट किंवा सतत धुके राहिल्याने पानांचा रंग खराब होऊ शकतो, हे सहसा काही दिवसांत स्वतःहून निघून जाते. जमिनीतील ओलावा राखण्यासाठी शेतकऱ्यांनी वेळेवर पाणी द्यावे, असा सल्ला त्यांनी दिला.
प्रा. कौर सांगतात की, सिंचन किंवा पावसानंतर जास्त पाणी दिल्यास मुळांना ऑक्सिजन मिळत नाही, ज्यामुळे पाने पिवळी आणि सुकतात. हे विशेषतः भारी जमिनीत होते. हे टाळण्यासाठी, शेतकऱ्यांनी भारी जमिनीत प्रति एकर आठ आणि हलक्या जमिनीत प्रति एकर 16 प्लॉट तयार करावेत आणि साचलेले पाणी लवकर काढून टाकावे. निकृष्ट दर्जाच्या ट्यूबवेलचे पाणी, विशेषतः खारट पाणी यामुळे देखील गहू पिवळे होऊ शकतात.
गहू पिवळ्या होण्याच्या समस्येवर योग्य उपाय कोणता?
वापरण्यापूर्वी पाण्याची चाचणी करावी आणि गरज पडल्यास जिप्सम घालावे. चांगल्या दर्जाच्या पाण्यात खारे पाणी मिसळल्याने नुकसान कमी होऊ शकते. पोषक तत्वांची कमतरता हे आणखी एक प्रमुख कारण आहे. नायट्रोजनची कमतरता सामान्य आहे, ती प्रथम जुन्या पानांमध्ये दिसून येते, जी टोकापासून पिवळी पडतात. माती परीक्षणाच्या शिफारशींनुसार, खारट किंवा क्षारीय मातीत 25 टक्के अतिरिक्त नायट्रोजन घालून, युरियाने हे दुरुस्त करता येते.
वनस्पती रोगविज्ञान तज्ञ प्रा. हरविंदर सिंग बुट्टर स्पष्ट करतात की, झिंकच्या कमतरतेमुळे गव्हाची वाढ मंदावते, झाडे खुंटतात आणि पांढऱ्या रेषांसह मधली पाने पिवळी पडतात. प्रतिबंधात्मक उपायांमध्ये पेरणीच्या वेळी प्रति एकर 25 किलो झिंक सल्फेट वापरणे किंवा वाढीदरम्यान 0.5 टक्के झिंक सल्फेट द्रावणाची फवारणी करणे समाविष्ट आहे.
मॅंगनीजच्या कमतरतेमुळे पानांच्या नसांमध्ये पिवळेपणा येतो, बहुतेकदा राखाडी किंवा गुलाबी रेषा असतात आणि हे हलक्या जमिनीत आणि गहू तसेच भात पिकांमध्ये सामान्य आहे. पहिल्या सिंचनानंतर मॅंगनीज सल्फेटची फवारणी केल्याने मदत होते. सल्फरची कमतरता, जी मुरमाड जमिनीत सामान्य आहे, त्यामुळे तरुण पाने पिवळी पडतात तर जुनी पाने हिरवी राहतात. जिप्सम किंवा बेंटोनाइट सल्फर वापरून ही समस्या दूर करता येते, परंतु जिप्सम नेहमीच सिंचनानंतर वापरले पाहिजे.
शेतकऱ्यांनी या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात
पेरणीनंतर वाळवीच्या हल्ल्यामुळेही झाडे पिवळी पडतात, सुकतात आणि सहजपणे उपटून टाकतात, विशेषतः वाळूच्या जमिनीत. पेरणीपूर्वी बियाण्यांवर प्रक्रिया केल्याने किंवा ओल्या मुरमाड जमिनीवर फिप्रोनिल किंवा क्लोरपायरीफॉस वापरल्याने नुकसान टाळता येते. तज्ज्ञ संजीव कुमार कटारिया स्पष्ट करतात की, गुलाबी स्टेम बोअरर अळ्या खोडांमध्ये छिद्र पाडतात, ज्यामुळेही झाडे पिवळी पडतात आणि मध्यभागी कोरडी होतात.
ऑक्टोबरमध्ये शेतकऱ्यांनी संक्रमित शेतात पेरणी टाळावी, दिवसा पाणी द्यावे आणि जर प्रादुर्भाव तीव्र असेल तर शिफारस केलेल्या कीटकनाशकांचा वापर करावा. नेमाटोडमुळे झाडे खुंटतात, पिवळी पडतात आणि मुळांच्या गाठी होतात, ज्यामुळे उत्पादन कमी होते. व्यवस्थापनात मे-जूनमध्ये शेताची नांगरणी करणे, संक्रमित भागात गहू पेरणे टाळणे आणि पेरणीच्या वेळी फुरादान लावणे समाविष्ट आहे. यलो मोझेक (पिवळा गंज) हा आणखी एक मोठा धोका आहे, ज्यामुळे पानांवर पिवळ्या पावडरसारखे फोड येतात जे थंड, ओलसर परिस्थितीत पसरतात.
https://www.instagram.com/reel/DR_ulTIDfsl/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA==
कृषी तज्ञांचा सल्ला
प्रतिबंधात्मक उपायांमध्ये प्रतिरोधक वाणांची पेरणी करणे, डिसेंबरच्या मध्यापासून देखरेख करणे आणि कॅप्टन + हेक्साकोनाझोल, टेबुकोनाझोल, ट्रायफ्लॉक्सीस्ट्रोबिन + टेबुकोनाझोल, अझॉक्सीस्ट्रोबिन संयोजन किंवा प्रोपिकोनाझोल सारख्या बुरशीनाशकांची फवारणी करणे समाविष्ट आहे. फवारण्या फक्त प्रभावित भागातच कराव्यात आणि आवश्यकतेनुसार पुनरावृत्ती कराव्यात.
पाने पिवळी पडण्याचे कारण निश्चित केल्याशिवाय कीटकनाशके फवारण्याची घाई करू नये. गव्हाचे शेत हिरवेगार आणि निरोगी ठेवण्यासाठी वेळेवर सिंचन, माती परीक्षण, संतुलित पोषक तत्वांचे व्यवस्थापन आणि कीटक आणि रोगांचे सतत निरीक्षण करणे आवश्यक आहे.
