जळगाव : जीवामृत (Jivamrut kase banvave) हे एक नैतिक खते आहे, जे घरच्या घरी सहज तयार करता येते. हे जैविक पदार्थांपासून बनवले जाते आणि मातीची गुणवत्ता सुधारून, झाडांच्या वाढीला मदत करते. जीवामृतात असलेले सूक्ष्मजीव मातीतील पोषणतत्त्वांचा संतुलन राखतात, ज्यामुळे पिकांची उत्पादकता वाढते. त्याची तयारी गोमूत्र, गोबर, गूळ आणि पाण्याचा मिश्रण करून केली जाते.
जीवामृत कसे बनवायचे ? (Jivamrut kase banvave)
जीवामृत तयार करण्यासाठी 200 लिटर क्षमतेच्या प्लास्टिक ड्रममध्ये 150 लिटर पाणी भरून घ्या. त्या पाण्यात 2 किलो काळा गुळ चांगले विरघळवा. त्यात 10 किलो ताजे गाईचे शेण, 10 लिटर गायीचे गोमूत्र, 2 किलो कोणत्याही डाळीचे पीठ आणि 2 किलो वडाच्या झाडाखालील माती टाका. सर्व घटक चांगले मिसळून एकजीव करा. नंतर शिल्लक असलेल्या ड्रममध्ये काठापर्यंत पाणी भरा. हे मिश्रण 10 मिनिटे घड्याळाच्या दिशेने आणि 10 मिनिटे त्याच्या विरुद्ध दिशेने ढवळा. मिश्रण सावलीत ठेवून साधारण 3 दिवसांनी जीवामृत तयार होईल. हे मिश्रण जास्तीत जास्त 5 दिवसांत वापरणे योग्य आहे, कारण तिसऱ्या दिवशी जिवाणूंची संख्या अधिक असते आणि त्यानंतर ती हळूहळू कमी होऊ लागते. 3 दिवसांनी हे वापरल्यास चांगले परिणाम मिळतात. तयार झालेल्या मिश्रणाचे दिनदर्शन साधारणत: 2-3 वेळा ढवळा. एकरी 200 लिटर जीवामृत पुरेसे असते.
शेतीमध्ये जीवामृत वापरण्याची पद्धत
जमिनीत ओलावा असताना : जमीन ओलसर असताना जीवामृत थोडं थोडं शिंपडावे, ज्यामुळे मातीतील सूक्ष्मजीव सक्रिय होऊन पिकांच्या वाढीस मदत मिळेल.
पिकांना पाणी देताना : पाणी देताना, जीवामृत पाण्याच्या पाट्या किंवा सिंचन प्रणालीतून देखील दिले जाऊ शकते. यामुळे पिकांना समान प्रमाणात पोषण मिळते.
रोपांना किंवा झाडांना : प्रत्येक झाडाला 200 ते 250 मिली जीवामृत दिले जाऊ शकते, ज्यामुळे त्यांची मुळांची वाढ उत्तम होईल आणि त्या झाडाची रोगप्रतिकारक क्षमता वाढेल.
