मुंबई- गेल्या काही दिवसांच्या विश्रांतीनंतर राज्यात मान्सून पुन्हा एकदा सक्रिय झाला आहे. भारतीय हवामान विभाग (आयएमडी)ने दिलेल्या ताज्या माहितीनुसार, आज, २१ जुलैपासून महाराष्ट्रात पावसाचा जोर पुन्हा वाढणार असून जुलै महिना संपेपर्यंत पावसाची ही स्थिती सर्वत्र कायम राहण्याची शक्यता आहे. पुढील २४ तासांत राज्याच्या विविध भागांत वादळी वाऱ्यांसह अतिमुसळधार पाऊस कोसळण्याची शक्यता असल्याने हवामान खात्याने नागरिकांना सतर्कतेचा इशारा दिला आहे.
मुंबई, ठाणे आणि कोकणात मुसळधार पावसाचा इशारा:
गेल्या दोन दिवसांपासून मुंबई आणि ठाणे परिसरात मध्यम स्वरूपाचा पाऊस सुरू आहे. मात्र, आज अनेक भागांत पावसाचा जोर वाढणार आहे. मुंबई, ठाणे, पालघर आणि रायगड जिल्ह्यांमध्ये तसेच पुण्याच्या घाट भागांसाठी मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाची शक्यता असल्याने ‘ऑरेंज अलर्ट’ जारी करण्यात आला आहे. तसेच, कोकण आणि घाटमाथ्यावर २६ जुलैपर्यंत जोरदार पाऊस पडेल, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
मराठवाडा आणि इतर भागांतील स्थिती:
मराठवाड्यात अनेक ठिकाणी विजांच्या कडकडाटासह पावसाची शक्यता आहे. सातारा जिल्ह्याच्या घाटमाथ्यावरही हवामान विभागाने पावसाचा ‘यलो अलर्ट’ दिला आहे.
उत्तर महाराष्ट्रातील पावसाची स्थिती
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, उत्तर महाराष्ट्र आणि खान्देशातही पावसाची हजेरी असेल. नाशिक जिल्ह्याच्या घाटमाथ्यावर आज ‘यलो अलर्ट’ जारी करण्यात आला असून, तेथे तुरळक ठिकाणी मुसळधार पावसाचा अंदाज आहे. उर्वरित नाशिकमध्ये मेघगर्जनेसह हलक्या सरी कोसळण्याची शक्यता आहे. तसेच, जळगाव, धुळे आणि नंदुरबार या जिल्ह्यांसाठीही ‘यलो अलर्ट’ देण्यात आला असून, या तिन्ही जिल्ह्यांमध्ये बहुतांश ठिकाणी हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या पावसाचा अंदाज आहे.
आजचा (२१ जुलै) जिल्ह्यानिहाय हवामान अलर्ट
हवामान विभागाने दिलेल्या इशाऱ्यानुसार, आज राज्यातील जिल्ह्यांची स्थिती खालीलप्रमाणे राहील:
- रेड अलर्ट (अतिधोक्याचा इशारा):
सध्यातरी (आजसाठी) कोणत्याही जिल्ह्याला रेड अलर्ट देण्यात आलेला नाही. - ऑरेंज अलर्ट (धोक्याचा इशारा – मुसळधार ते अतिमुसळधार पाऊस):
मुंबई, ठाणे, पालघर, रायगड आणि पुणे (घाट परिसर). - यलो अलर्ट (सतर्कतेचा इशारा – माध्यम ते मुसळधार पाऊस किंवा मेघगर्जना):
नाशिक (घाट परिसर), जळगाव, धुळे, नंदुरबार, सातारा (घाट परिसर), आणि मराठवाड्यातील काही जिल्हे. - ग्रीन अलर्ट (कोणताही अलर्ट नाही / सुरक्षित स्थिती):
अहिल्यानगर (अहमदनगर) आणि उर्वरित इतर जिल्हे ज्यांच्यासाठी हवामान विभागाचा कोणताही विशेष धोक्याचा इशारा नाही.
यापुढे पावसाचा जोर का राहणार?
महाराष्ट्रात आज, मंगळवार, २१ जुलैपासून पावसाचा जोर वाढण्यामागे प्रामुख्याने दोन महत्त्वाचे हवामानशास्त्रीय घटक कारणीभूत आहेत. भारतीय हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, या पावसाची नेमकी कारणे अशी आहेत –
बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचे क्षेत्र
सध्या बंगालच्या उपसागरात (वायव्य खाडीत), ओडिशा आणि पश्चिम बंगालच्या किनारपट्टीवर एक तीव्र कमी दाबाचा पट्टा निर्माण झाला आहे. या सिस्टिममुळे हवेचा दाब बदलून मान्सूनचे वारे मोठ्या प्रमाणावर मध्य भारताकडे आणि महाराष्ट्राच्या दिशेने ओढले जात आहेत, ज्यामुळे ढगांची दाटी वाढत आहे.
मान्सूनची वाढलेली सक्रियता आणि अरबी समुद्रातील बाष्प
गेले काही दिवस विश्रांती घेतलेला नैऋत्य मान्सून आता पुन्हा जोरदार सक्रिय झाला आहे. बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाच्या क्षेत्रामुळे, अरबी समुद्रावरून जमिनीकडे (कोकण किनारपट्टीकडे) वाहणाऱ्या बाष्पयुक्त वाऱ्यांचा वेग वाढला आहे.
याचा एकत्रित परिणाम कसा होतो?
अरबी समुद्रावरून वेगाने येणारे हे बाष्पयुक्त ढग जेव्हा सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांना (घाटमाथा) धडकतात, तेव्हा कोकण आणि घाटमाथ्याच्या (उदा. मुंबई, ठाणे, रायगड, पुणे घाट) भागात मुसळधार ते अतिमुसळधार पाऊस पडतो. त्याचवेळी, हे ढग पुढे सरकल्यामुळे उत्तर महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यातही विजांच्या कडकडाटासह हलका ते मध्यम स्वरूपाचा पाऊस पडत आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचा पट्टा आणि अरबी समुद्रावरून येणारे शक्तिशाली बाष्पयुक्त वारे या दोन्हींच्या एकत्रित प्रभावामुळे राज्यात आता आजपासून काही दिवस पावसाचा जोर वाढलेला पाहायला मिळण्याची शक्यता आहे.
तुम्हाला हे वाचायला नक्की आवडेल
