मुंबई- संपूर्ण भारतभर लवकरच मुसळधार पावसाची चिन्हे दिसत आहेत. उपग्रह छायाचित्रानुसार, आशियाच्या आभाळावर 10,000 किलोमीटर लांबीचा पावसाचा ढग दिसत आहे. ही चांगल्या पावसाची तयारी सुरू झाल्याचे लक्षण मानले जात आहे. भारत ते दक्षिण कोरियापर्यंत हा पावसाचा ढग विस्तारलेला आहे. उपग्रहाद्वारे घेतलेल्या छायाचित्रांमध्ये हा विशाल मान्सून पावसाचा पट्टा ठळक दिसत आहे. या पावसामुळे संपूर्ण भारतात पाऊस झपाट्याने वाढणार असून, संवेदनशील भागांमध्ये पूर आणि भूस्खलनाचा इशारा देण्यात आला आहे.
उत्तर भारतापासून हिमालय, चीनमार्गे थेट दक्षिण कोरियापर्यंत पसरलेला 7,000 ते 10,000 किलोमीटर लांबीचा हा भव्य पर्जन्यपट्टा नवीनतम उपग्रह प्रतिमांमध्ये टिपला गेला आहे. हा पट्टा 2026 च्या नैऋत्य मान्सूनच्या सर्वात सक्रिय टप्प्यांपैकी एक अधोरेखित करत आहे.
मान्सून अभिसरण क्षेत्र
हिंद महासागरातून येणारे बाष्पयुक्त वारे आशियातील हवामान प्रणालींशी आंतरक्रिया करतात, ज्यामुळे हजारो किलोमीटर पसरलेला ढगांचा आणि पावसाचा जवळजवळ सलग पट्टा तयार होतो, ज्याला मान्सून अभिसरण क्षेत्र म्हणून ओळखले जाते.
हंगामातील सर्वाधिक पावसाचा काळ
या विलक्षण हवामान परिस्थितीमुळेच संपूर्ण भारतात अपेक्षेपेक्षा कितीतरी अधिक पाऊस बरसत आहे. गेल्या दोन दिवसांत देशात सामान्य दैनंदिन मान्सून पावसाच्या सुमारे 170-180% अतिरिक्त पावसाची नोंद झाली आहे, ज्यामुळे हा आतापर्यंतचा हंगामातील सर्वाधिक पावसाचा काळ ठरला आहे.
प्रचंड मान्सूनचा काळ
हवामानशास्त्रज्ञांनी या घटनेचे वर्णन ‘प्रचंड मान्सूनचा काळ’ असे केले असून, अनेक प्रदेशांमध्ये पर्जन्यमान हवामानशास्त्रीय सरासरीपेक्षा लक्षणीयरीत्या जास्त होते. उपग्रहाच्या प्रतिमेत दिसते की, मध्य, उत्तर आणि पूर्व भारताचा बराचसा भाग दाट ढगांनी व्यापलेला आहे आणि त्यानंतर तो हिमालयाच्या पट्ट्यातून ईशान्येकडे चीन आणि जपानपर्यंत पसरलेला आहे. जेव्हा मान्सूनचा द्रोणी सक्रिय राहतो आणि वातावरणीय अभिसरणामुळे उबदार, आर्द्रतायुक्त हवा वरच्या दिशेने जाणाऱ्या एका विस्तृत पट्ट्यात खेचली जाते, तेव्हा असे लांबट ढगांचे पट्टे तयार होतात. दमट हवा वर चढत असताना, ती थंड होते आणि तिचे घनीभवन होऊन पावसाचे उंच ढग तयार होतात, ज्यामुळे आशियाच्या मोठ्या भागांमध्ये सर्वदूर सरी आणि गडगडाटी वादळे येतात.
अरबी समुद्र प्रणाली क्षेत्रालाही फायदा
हा विलक्षण ढगांचा पट्टा आशियातील हवामान प्रणाली एकमेकांशी किती जोडलेल्या आहेत हे देखील अधोरेखित करतो. जरी भारताच्या नैऋत्य मान्सूनकडे अनेकदा एक प्रादेशिक घटना म्हणून पाहिले जात असले तरी, सध्याची उपग्रह छायाचित्रे हे दर्शवतात की, तो अरबी समुद्रापासून पश्चिम पॅसिफिकपर्यंत संपूर्ण खंडातील हवामानावर प्रभाव टाकणाऱ्या एका खूप मोठ्या वातावरणीय अभिसरणाचा भाग आहे. येत्या आठवडाभर हा मान्सून सक्रिय राहील, असा अंदाज असल्याने, हवामानशास्त्रज्ञांच्या मते या सध्याच्या पावसामुळे भारतातील मोसमी पावसाची तूट लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकते, जलाशय भरण्यास मदत होईल आणि चालू खरीप हंगामालाही आधार मिळेल.
पावसाचा तुटवडा भरून निघणार
अनेक आठवड्यांच्या अनियमित मान्सूनमुळे अनेक राज्यांना पावसाच्या तुटवड्याचा सामना करावा लागत होता, त्यानंतर होत असलेला हा वाढीव पाऊस एक दिलासादायक बाब आहे. ताज्या पावसामुळे, विशेषतः उत्तर आणि मध्य भारतातील मोसमी पावसाच्या आकडेवारीत लक्षणीय सुधारणा होण्याची अपेक्षा आहे. सक्रिय टप्प्यामुळे उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, पंजाब, हरियाणा, दिल्ली-एनसीआर आणि राजस्थानच्या काही भागांमध्ये आधीच मुसळधार पाऊस पडला आहे, तर बंगालच्या उपसागरातून आतल्या बाजूला सरकणाऱ्या कमी दाबाच्या प्रणालींच्या प्रभावामुळे पूर्व आणि ईशान्येकडील राज्यांमध्ये मुसळधार पाऊस सुरू आहे. मात्र, मान्सूनच्या तीव्र हालचालींमुळे चिंताही वाढली आहे. येत्या काही दिवसांत पाऊस सुरूच राहण्याची शक्यता असल्याने, विशेषतः उत्तराखंड आणि हिमाचल प्रदेश या हिमालयीन राज्यांमध्ये अचानक पूर, पाणी साचणे, भूस्खलन आणि नद्यांना पूर येण्याची शक्यता असल्याचा इशारा प्रशासनाने दिला आहे.
तुम्हाला हे वाचायला नक्की आवडेल
