मुंबई: चालू हंगामात (ऑक्टोबर-सप्टेंबर) साखरेचे उत्पादन सुमारे 306 लाख टन होण्याचा अंदाज आहे, जे ऊस उत्पादक राज्यांनी वर्षासाठी केलेल्या 343 लाख टनांच्या सुरुवातीच्या अंदाजापेक्षा 11% कमी आहे, असे सरकारने शुक्रवारी सांगितले. इथेनॉल उत्पादनासाठी साखरेचा वापर वळवल्यामुळे साखरेच्या उपलब्धतेवर परिणाम होत आहे आणि दरात वाढ होत आहे, हे आरोपही सरकारने फेटाळून लावले. काही वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत इथेनॉल उत्पादनासाठी कमी साखर वापरली जात असल्याचे सरकारने म्हटले आहे.
कमी उत्पादनामुळे 1 ऑक्टोबर रोजी साखरेचा सुरुवातीचा साठा मागील वर्षीच्या 50 लाख टनांवरून सुमारे 33-34 लाख टनांपर्यंत कमी होण्याची शक्यता आहे – जो गेल्या वर्षीच्या पातळीच्या सुमारे दोन-तृतीयांश आहे. तथापि, अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, नवीन गाळप हंगामातील ताजी साखर बाजारात येईपर्यंत मागणी पूर्ण करण्यासाठी शिल्लक साठा पुरेसा असेल. पुरवठ्याच्या चिंतेवर तोडगा काढण्यासाठी सरकारने 10 लाख टन कच्च्या साखरेच्या शुल्कमुक्त आयातीला परवानगी दिल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी ही टिप्पणी आली. शुक्रवारी किरकोळ साखरेच्या दरात मोठी वाढ होऊन ते 58.2 रुपये प्रति किलो झाले, जे एका महिन्यापूर्वीच्या तुलनेत 20% आणि एका वर्षापूर्वीच्या तुलनेत जवळपास 26% जास्त आहे.
अन्न मंत्रालयाने म्हटले आहे की, साखरेच्या दरातील वाढ ही अनेक घटकांच्या एकत्रित परिणामामुळे झाली आहे, ज्यात अपेक्षेपेक्षा कमी देशांतर्गत उत्पादन, सणासुदीच्या हंगामापूर्वी वाढलेली मागणी, हवामानामुळे पिकांचे झालेले नुकसान, जागतिक पुरवठ्यात आलेली घट आणि काही घटकांकडून होणारी सट्टेबाजी व साठेबाजी यांचा समावेश आहे. इथेनॉल उत्पादनासाठी साखरेच्या वळवण्यामुळे दरांवर परिणाम होत असल्याची शक्यता नाकारताना मंत्रालयाने म्हटले आहे की, वळवलेल्या साखरेचा वाटा 2022-23 मधील सुमारे 12% वरून 2025-26 मध्ये सुमारे 9% पर्यंत घसरला आहे. “शिवाय, भारतात उत्पादित होणाऱ्या इथेनॉलपैकी जवळपास तीन-चतुर्थांश इथेनॉल आता धान्यांपासून तयार होते.” टीओआयला मिळालेल्या माहितीनुसार, सुरुवातीला राज्यांनी चालू हंगामासाठी (ऑक्टोबर-सप्टेंबर 2025-26) साखर उत्पादन 343 लाख टन राहील असा अंदाज वर्तवला होता, तर उद्योग संघटना इस्माने (ISMA) ते सुमारे 348 लाख टन राहील असा अंदाज वर्तवला होता. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, गेल्या ऑक्टोबरमध्ये महाराष्ट्रात झालेला अतिरिक्त पाऊस आणि उत्तर प्रदेश व महाराष्ट्रातील ऊस पिकातील लाल कुजवा व शेंडा पोखरणी रोगामुळे उत्पादनावर परिणाम झाला होता. त्यांनी पुढे सांगितले की, जानेवारीमध्ये उत्पादनात घट होण्याची प्राथमिक चिन्हे होती, परंतु तरीही कारखान्यांमध्ये गाळप सुरू होते.
“निर्यात मार्चमध्येच सुरू झाली आणि उत्पादन कमी होण्याची चिन्हे दिसताच, मे महिन्याच्या सुरुवातीला निर्यातीवर बंदी घालण्यात आली,” असे एका सूत्राने सांगितले. सरकारने असेही म्हटले आहे की साखरेच्या पुरवठ्यातील घट ही एक जागतिक घटना आहे आणि 2026-27 साठी जागतिक साखरेची तूट सुमारे ३३ लाख टन असण्याचा अंदाज आहे. “हवामानाच्या परिस्थितीमुळे जागतिक दृष्टिकोनावर आणखी परिणाम झाला आहे,” असे अन्न मंत्रालयाने म्हटले आहे.
तुम्हाला हे वाचायला नक्की आवडेल.
