मुंबई: केंद्रीय कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाचे मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी दोन मोठ्या कृषी सुधारणांची घोषणा केली आहे. नवीन बियाणे कायदा 2026 आणि सुधारित कीटकनाशक कायदा 2026 या त्या दोन सुधारणा आहेत. या सुधारणांचा उद्देश भारताच्या कृषी नियामक प्रणालीचे आधुनिकीकरण करणे, निविष्ठांची गुणवत्ता सुधारणे आणि शेतकऱ्यांना निकृष्ट दर्जाची बियाणे व कीटकनाशकांपासून संरक्षण देणे हा आहे.
नवीन बियाणे कायदा 2026
• उद्दिष्ट: बियाणे क्षेत्रात पारदर्शकता, गुणवत्ता नियंत्रण आणि उत्तरदायित्व सुधारण्याचा प्रयत्न करतो.
प्रमुख तरतुदी
1. अनिवार्य नोंदणी: भारतात बियाणे विकण्यापूर्वी सर्व बियाणे कंपन्यांनी नियामक प्राधिकरणांकडे नोंदणी करणे बंधनकारक आहे. यामुळे शोधक्षमता आणि गुणवत्तेची हमी सुनिश्चित होते.
2. क्यूआर कोड-आधारित पारदर्शकता: बियाण्यांच्या पाकिटांवर विशिष्ट क्यूआर कोड असतील. त्यामुळे शेतकरी पुढील माहिती मिळवण्यासाठी ते स्कॅन करू शकतात – बियाण्यांचा प्रकार, मूळ गुणवत्ता प्रमाणपत्र, निर्मात्याचे तपशील
3. अधिक कठोर दंड: कमाल दंड 30 लाख रुपयांपर्यंत वाढवण्यात आला आहे. बनावट किंवा निकृष्ट दर्जाच्या बिया विकण्यासारख्या हेतुपुरस्सर केलेल्या गुन्ह्यांसाठी तुरुंगवासाची शिक्षा देखील होऊ शकते.
सुधारित कीटकनाशक कायदा 2026
उद्दिष्ट: कीटकनाशक नियमनाचे आधुनिकीकरण करणे आणि पर्यावरण व शेतकऱ्यांची सुरक्षा सुधारणे. हा नवीन कायदा, अनेक दशकांपासून भारतात कीटकनाशक नियमनाचे काम पाहणाऱ्या कीटकनाशक कायदा, 1968 ची जागा घेईल. कीटकनाशकांच्या गुणवत्ता नियंत्रणाला बळकटी देणे, बनावट किंवा हानिकारक रसायनांच्या विक्रीस प्रतिबंध करणे, कीटकनाशकांचा सुरक्षित वापर सुनिश्चित करणे हे सारे यातून साध्य होईल. याशिवाय, नियमावली आधुनिक कृषी पद्धती आणि आंतरराष्ट्रीय मानकांशी सुसंगत ठेवली जाणार आहे.
सुधारणांचे महत्त्व
1. शेतकरी संरक्षण: या कायद्यांचा उद्देश शेतकऱ्यांना बनावट बियाणे आणि निकृष्ट दर्जाच्या कीटकनाशकांपासून संरक्षण देणे आहे, ज्यामुळे अनेकदा पिकांचे नुकसान होते.
2. सुधारित कृषी उत्पादकता’: चांगल्या दर्जाच्या निविष्ठांमुळे अधिक उत्पन्न आणि शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात सुधारणा होऊ शकते.
3. डिजिटल पारदर्शकता: बियाण्यांसाठी क्यूआर कोड ट्रॅकिंगच्या वापरामुळे पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व वाढते.
4. आधुनिक नियामक चौकट: कालबाह्य कायदे बदलल्याने भारताच्या कृषी क्षेत्राला आधुनिक तंत्रज्ञान आणि जागतिक मानकांशी जुळवून घेण्यास मदत होते.
तुम्हाला हे वाचायला नक्की आवडेल
