भारतीय हवामानशास्त्र विभाग (आयएमडी) ने जून ते सप्टेंबर या यंदाच्या मान्सून हंगामाचा सुधारित अंदाज शुक्रवारी जाहीर केला आहे. विभागाचे महासंचालक डॉ. मृत्युंजय मोहपात्रा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या वर्षी देशात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. संपूर्ण देशात एकूण पर्जन्यमान दीर्घकालीन सरासरी (एलपीए) च्या केवळ ९० टक्के राहण्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
जून ते सप्टेंबर २०२६ या मुख्य मान्सून हंगामासाठी हा अंदाज लागू असेल. या काळात देशात सरासरीच्या ९० टक्के पाऊस अपेक्षित आहे. हवामानशास्त्राच्या परिभाषेत ९० ते ९५ टक्के पाऊस हा ‘सामान्यपेक्षा कमी’ या श्रेणीत मोडतो. त्याचा शेती व अर्थव्यवस्थेवर प्रभाव पडणार आहे. देशातील बहुतांश शेती ही पूर्णपणे पावसावर अवलंबून असल्याने, या सुधारित अंदाजामुळे खरीप हंगामातील पेरण्या आणि पीक नियोजनाबाबत प्रशासनासह शेतकऱ्यांना अधिक काळजी घ्यावी लागणार आहे.
विविध राज्यांमध्ये असमान वितरण
देशभरातील पर्जन्यमानाचा हा कल पाहता, विविध राज्यांमध्ये पावसाचे वितरण असमान राहण्याची शक्यता आहे. काही भागांमध्ये पावसाची मोठी दडी तर काही ठिकाणी तुरळक स्वरूपाच्या अतिवृष्टीच्या घटना घडू शकतात.
महाराष्ट्रावरील संभाव्य परिणाम आणि विभागनिहाय अंदाज
राष्ट्रीय पातळीवरील ९० टक्के पावसाच्या अंदाजामुळे महाराष्ट्रातही यंदा पावसाची तूट जाणवण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. राज्याच्या भौगोलिक रचनेनुसार पावसाचे वितरण वेगवेगळे असते. राष्ट्रीय सरासरीच्या घसरणीचा विचार करता, राज्यातील विभागनिहाय पावसाची स्थिती पुढीलप्रमाणे राहण्याची शक्यता आहे
कोकण विभाग:
कोकणात दरवर्षी राज्याच्या इतर भागांच्या तुलनेत सर्वाधिक पाऊस पडतो. यंदाही येथे पावसाचे प्रमाण अधिक राहील, मात्र ऐतिहासिक सरासरीच्या तुलनेत पावसाचा जोर काहीसा कमी राहण्याची शक्यता आहे. काही टप्प्यांत पावसाचा खंड (ड्राय स्पेल) पाहायला मिळू शकतो.
मध्य महाराष्ट्र:
या भागात पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा कमी राहण्याची दाट शक्यता आहे. उत्तर महाराष्ट्र (नाशिक, जळगाव) ते दक्षिण मध्य महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांमध्ये खरिपाच्या पेरण्यांसाठी शेतकऱ्यांना पावसाच्या आगमनाची आणि सातत्याची योग्य खात्री करूनच नियोजन करावे लागेल.
मराठवाडा:
मराठवाडा विभाग हा भौगोलिकदृष्ट्या पर्जन्यछायेच्या प्रदेशात येतो. राष्ट्रीय स्तरावरील कमी पावसाच्या अंदाजामुळे या विभागात सर्वाधिक फटका बसण्याची शक्यता असते. यंदा येथे पावसाची तूट जाणवू शकते. त्यामुळे प्रशासनाला पिण्याचे पाणी आणि सिंचनाच्या पाण्याचे अत्यंत काटेकोर नियोजन करावे लागणार आहे.
विदर्भ:
विदर्भात पावसाचे प्रमाण सरासरीच्या जवळपास किंवा त्याहून थोडे कमी राहण्याचा अंदाज आहे. पूर्व विदर्भ (भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली) आणि पश्चिम विदर्भ (अमरावती, अकोला, बुलढाणा) यांमध्ये पावसाचे वितरण असमान राहू शकते. सोयाबीन आणि कापूस उत्पादक पट्ट्यात पावसाच्या अनियमिततेचा सामना करावा लागण्याची शक्यता आहे.
तुम्हाला हे वाचायला नक्की आवडेल
राज्यात मान्सूनचे आगमन कधी? महाराष्ट्रात पाऊस कधी सुरू होणार?
एल निनो धोका: पिकांच्या संरक्षणासाठी केंद्राची खरीप आपत्कालीन योजना
