मुंबई- इस्रोच्या इन्सॅट-3 डीआर हवामान उपग्रहाने अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरावरील दोन विशाल मान्सून प्रणाली टिपल्या आहेत. महाराष्ट्र, पश्चिम बंगाल तसेच देशातील इतर अनेक राज्यांमध्ये सध्या मुसळधार पाऊस का पडत आहे, त्याचे कारण या उपग्रहाचे टिपलेल्या लक्षवेधी छायाचित्रांवरून दिसून येते. इस्रोच्या उपग्रहाने सध्या दोन शक्तिशाली मान्सून प्रणाली कार्यरत असल्याचे दर्शविले आहे. त्यानुसार, अरबी समुद्रातील प्रणालीमुळे महाराष्ट्रात पाऊस पडत आहे. तर, बंगालच्या उपसागरातील प्रणालीचा प्रभाव पश्चिम बंगाल आणि ईशान्य भारतावर पडत आहे.
नैऋत्य मान्सूनने या हंगामातील आपल्या सर्वात शक्तिशाली टप्प्यांपैकी एका टप्प्यात प्रवेश केल्याचे हे अद्भुत दृश्य जमिनीवरून नव्हे, तर अवकाशातून स्पष्ट दिसत आहे. इस्रोने प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या उपग्रह छायाचित्रातून असे दिसून येते की, संपूर्ण भारतभर दोन प्रचंड मान्सून पर्जन्यप्रणाली पसरल्या असून, त्यामुळे पश्चिमेला महाराष्ट्र आणि पूर्वेला पश्चिम बंगालमध्ये मुसळधार पाऊस पडत आहे.
इस्रोच्या उपग्रहाने या दोन प्रचंड पर्जन्यप्रणाली शोधल्या आहेत. ही छायाचित्रे इस्रोच्या इनसॅट-3 डीआर हवामान उपग्रहाने टिपली आहेत, जो भारताच्या वातावरणावर सतत लक्ष ठेवतो. या उपग्रहाने एकाच वेळी दोन प्रचंड ढग प्रणालींची नोंद केली. ही छायाचित्रे अधोरेखित करतात की, अरबी समुद्र आणि बंगालचा उपसागर एकाच वेळी देशाच्या मान्सूनला कशी ऊर्जा देत आहेत.
या पर्जन्यप्रणाली कुठे आहेत?
1. अरबी समुद्र: अरबी समुद्रावर एक हवामान प्रणाली कार्यरत असून, त्यामुळे महाराष्ट्र आणि कोकण किनारपट्टीवर मुसळधार पाऊस पडत आहे.
2. बंगालचा उपसागर: बंगालच्या उपसागरावर दुसरी प्रणाली विकसित झाली असून, त्यामुळे पश्चिम बंगाल, बांगलादेश आणि ईशान्य भारताच्या काही भागांवर पावसाचे दाट ढग पसरले आहेत.
उपग्रह छायाचित्रांमधून काय दिसते?
उपग्रहाच्या थर्मल इन्फ्रारेड प्रतिमांमध्ये ढगांची चमकदार पांढरी शिखरे दिसतात. शास्त्रज्ञ INSAT-3DR सारख्या हवामान उपग्रहांचा वापर करून ढगांची निर्मिती, पर्जन्यवृष्टी आणि वादळाची तीव्रता यांचा जवळपास रिअल-टाइममध्ये मागोवा घेतात. मुसळधार पाऊस, मेघगर्जना आणि विजांचा कडकडाट निर्माण करण्यास सक्षम असलेल्या उंच वादळी ढगांचे हे स्पष्ट लक्षण आहे. मान्सूनच्या दोन्ही शाखांच्या एकाच वेळी होणाऱ्या हालचालींमुळे देशाच्या विस्तीर्ण भागांमध्ये पावसाचा जोर वाढला आहे.
पुढे काय होणार?
भारतीय हवामान विभागाच्या (आयएमडी) मते, पुढील काही दिवसांत मान्सूनचा सक्रिय प्रवाह कायम राहण्याची शक्यता आहे. महाराष्ट्र, कोकण, गोवा, ओडिशा आणि गंगा खोऱ्यातील पश्चिम बंगालमध्ये मुसळधार ते अति मुसळधार पावसाचा अंदाज आहे. पावसामुळे या हंगामातील पावसाची तूट भरून काढण्यास मदत होत आहे. मात्र, त्यामुळे शहरी पूर आणि वाहतुकीतील व्यत्ययाचा धोकाही वाढत आहे. शास्त्रज्ञांना मिळालेली ही उपग्रह छायाचित्रे म्हणजे एक दुर्मिळ हवाई दृश्य आहे, यातून दोन शक्तिशाली मान्सून प्रणाली एकत्रित कार्यरत असल्याचे दिसून येते.
तुम्हाला हे वाचायला नक्की आवडेल
