घरात रोज वापरली जाणारी चहापत्ती ही फक्त कचरा नसून शेतीसाठी उत्कृष्ट नैसर्गिक खत ठरू शकते. योग्य पद्धतीने वापर केल्यास मातीची सुपीकता वाढते, सूक्ष्म अन्नद्रव्ये मिळतात आणि पिकांची वाढ जोमाने होते. चहापत्ती (वापरलेली चहाची भुकटी) शेती आणि बागेसाठी एक उत्कृष्ट सेंद्रिय खत आहे. चला तर जाणून घेऊया
चहापत्ती शेतीसाठी का उपयुक्त?
वापरलेली चहापत्ती सेंद्रिय घटकांनी समृद्ध असते. यात नायट्रोजन (N), सेंद्रिय कार्बन, सूक्ष्म अन्नद्रव्ये (Micronutrients), अँटीऑक्सिडंट घटक असणारे पोषकद्रव्ये आढळतात. यामुळे मातीचा पोत सुधारतो आणि सूक्ष्मजीवांची संख्या वाढते.
चहापत्तीचे शेतीतील प्रमुख फायदे
चहापत्तीमध्ये सेंद्रिय पदार्थ जास्त असल्याने माती भुसभुशीत होते व जलधारण क्षमता वाढते.
रासायनिक खतांचा वापर कमी करून सेंद्रिय शेतीसाठी चहापत्ती उत्तम पर्याय ठरते.
पिकांच्या वाढीसाठी आवश्यक सूक्ष्म अन्नद्रव्ये नैसर्गिकरित्या मिळतात.
चहापत्तीमुळे मातीतील सूक्ष्मजीव सक्रिय होतात, ज्यामुळे मुळांची वाढ जलद होते.
चहापत्ती मातीतील आर्द्रता टिकवते, त्यामुळे कमी पाण्यातही पिकांची वाढ चांगली होते.
चहापत्ती वापरण्याच्या योग्य पद्धती
थेट खत म्हणून
वापरलेली चहापत्ती स्वच्छ पाण्याने धुवा (साखर/दूध काढण्यासाठी) 2–3 दिवस सावलीत वाळवा. झाडांच्या मुळाशी टाका व हलकी खुरपणी करा.
भाजीपाला, फुलझाडे, फळपिकांसाठी उपयुक्त
कंपोस्टमध्ये मिसळून
शेणखत किंवा कंपोस्टमध्ये चहापत्ती मिसळा. 15–20 दिवस आंबवून मग वापरा.
मातीचा पोत व सूक्ष्मजीव वाढीस मदत होते.
द्रवरूप खत
1 किलो चहापत्ती 10 लिटर पाण्यात भिजवा. 24–48 तास ठेवून गाळून घ्या. त्यानंतर झाडांना मुळाशी द्या.
रोपांची वाढ जलद होते.
कोणत्या पिकांसाठी उपयुक्त?
भाजीपाला: टोमॅटो, वांगी, मिरची
फळपिके: लिंबूवर्गीय, पेरू, केळी
फुलपिके: गुलाब, जास्वंद, झेंडू
नर्सरी रोपे व कुंडीतील झाडे
वापरताना काय काळजी घ्याल ?
साखर व दूध असलेली चहापत्ती धुवूनच वापरा
जास्त प्रमाणात वापर टाळा (आम्लता वाढू शकते)
बुरशी झालेली चहापत्ती वापरू नये
आठवड्यातून 1–2 वेळाच वापरा
