हवामान अंदाज

19 सप्टेंबरपासून ‘रिटर्न मान्सून’ची शक्यता; आयएमडी, स्कायमेटचे अनुमान

मुंबई – नैऋत्य मान्सून सुमारे 19 सप्टेंबरच्या सुमारास भारतातून माघार घेण्यास सुरुवात करण्याची शक्यता आहे, असे भारतीय हवामान विभागाने (आयएमडी) सांगितले. स्कायमेटचे उपाध्यक्ष महेश पलावत हेही म्हणाले की, “या आठवड्याच्या अखेरपर्यंत माघार घेण्यास सुरुवात होण्यासाठी परिस्थिती अनुकूल दिसत आहे. 20 सप्टेंबरपर्यंत हे घडेल अशी आम्हाला अपेक्षा आहे. त्यापूर्वी या भागात चांगला पाऊस पडण्याची शक्यता आहे.” देश आता अंतिम टप्प्याकडे जात असताना, या मान्सूनमुळे अनेक प्रमुख कृषीप्रधान राज्यांमध्ये पावसाची मोठी तूट निर्माण झाली आहे, जी भरून निघण्याची शक्यता कमी आहे.

साधारणपणे 17 सप्टेंबरच्या सुमारास पश्चिम राजस्थानमधून मान्सून परतायला सुरुवात होते. या वर्षी ही प्रक्रिया 19 सप्टेंबरच्या सुमारास सुरू होण्याची शक्यता आहे, मात्र देशाच्या काही भागांमध्ये त्यापूर्वीच लक्षणीय पाऊस पडेल. “19 सप्टेंबर 2026 च्या सुमारास पश्चिम राजस्थानच्या काही भागांतून नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांच्या माघारीसाठी परिस्थिती अनुकूल होत आहे,” असे भारतीय हवामान विभागाने एका निवेदनात म्हटले आहे. गेल्या वर्षी 14 सप्टेंबर रोजी मान्सून परतायला सुरुवात झाली होती.

देशभरात 13% तूट

13 सप्टेंबरपर्यंत अखिल भारतीय मान्सूनची तूट 15% होती, आणि ही तूट दक्षिण द्वीपकल्प तसेच पूर्व आणि ईशान्य भारतात विशेषतः तीव्र होती. आकडेवारीनुसार, ज्या राज्यांमधील पावसाची तूट भरून निघण्याची शक्यता कमी आहे, त्यांमध्ये पंजाब, हरियाणा, राजस्थान, बिहार, कर्नाटक, केरळ, तेलंगणा, आंध्र प्रदेश, तामिळनाडू, अरुणाचल प्रदेश आणि मेघालय यांचा समावेश आहे.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by AGROWORLD (@e_agroworld)

देशभरात तुटीची वेगवेगळी श्रेणी

मान्सून परत जाण्याच्या तयारीत असतानाच हा माघारीचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. या हंगामाच्या सुरुवातीला झालेली तीव्र तूट जुलै महिन्यातील व्यापक पावसामुळे काही प्रमाणात भरून निघाली होती. अखिल भारतीय स्तरावरील पावसाची तूट जूनमध्ये 40% वर पोहोचली होती, जी जुलै अखेरपर्यंत 13% पर्यंत कमी झाली. ऑगस्टच्या अखेरीस ती 14% होती आणि 13 सप्टेंबरपर्यंत ती 15% वर होती.

एल निनोचा परिणाम

या हंगामावर अधिक तीव्र होत असलेल्या एल निनोचाही परिणाम झाला आहे, ज्यामुळे सामान्यतः भारतातील मान्सूनचा पाऊस कमी होतो, मात्र त्याचा परिणाम प्रदेशानुसार लक्षणीयरीत्या भिन्न दिसून आला आहे. ही तूट दक्षिण द्वीपकल्पात सर्वाधिक 28% असून, त्याखालोखाल पूर्व आणि ईशान्य भारतात 25% आहे. मध्य भारतात ती 6% आणि वायव्य भारतात 10% आहे.

मेघालयात सर्वाधिक तूट

सर्वाधिक तूट असलेल्या राज्यांमध्ये मेघालय (59%), आंध्र प्रदेश (43%), अरुणाचल प्रदेश (42%), पंजाब (40%), बिहार (35%), कर्नाटक (29%), केरळ (27%), तामिळनाडू (26%), राजस्थान (25%), हरियाणा (23%) आणि तेलंगणा (20%) यांचा समावेश आहे.

तुरळक पावसाच्या सरी

भारतीय हवामान विभागाने या आठवड्यात देशाच्या अनेक भागांमध्ये, विशेषतः पश्चिम, वायव्य आणि दक्षिण द्वीपकल्पाच्या काही भागांमध्ये, व्यापक पावसाच्या आणखी एका सरींचा अंदाज वर्तवला आहे. 15 ते 17 सप्टेंबर दरम्यान जम्मू आणि काश्मीर, लडाख, गिलगिट-बाल्टिस्तान आणि मुझफ्फराबादमध्ये, तर 16 ते 17 सप्टेंबर रोजी पंजाब, हरियाणा आणि दिल्लीमध्ये बऱ्यापैकी व्यापक पावसाची शक्यता आहे. पश्चिम आणि पूर्व राजस्थानमध्ये 15 ते 17 सप्टेंबर दरम्यान तुरळक पावसाची शक्यता आहे, तर उत्तर प्रदेशात 18 सप्टेंबरपर्यंत तुरळक ते विखुरलेल्या पावसाची अपेक्षा आहे.

दक्षिणेत मुसळधार पावसाची शक्यता

दक्षिणेत, तामिळनाडू, पुदुचेरी आणि कराईकलमध्ये 20 सप्टेंबरपर्यंत, केरळ आणि माहेमध्ये 16 सप्टेंबरपर्यंत, दक्षिण कर्नाटकात 15 सप्टेंबर रोजी आणि किनारपट्टीवरील आंध्र प्रदेश व तेलंगणामध्ये 18 ते 29 सप्टेंबर दरम्यान तुरळक ठिकाणी मुसळधार पावसाची शक्यता आहे. मध्य भारतात, छत्तीसगड, मध्य प्रदेश आणि विदर्भात 20 सप्टेंबरपर्यंत तुरळक सरी अपेक्षित आहेत. पश्चिम बंगाल आणि सिक्कीममध्ये 20 सप्टेंबरपर्यंत, बिहारमध्ये 16-17 सप्टेंबर रोजी आणि ओडिशामध्ये 19-20 सप्टेंबर रोजी बऱ्यापैकी सर्वदूर पावसाची शक्यता आहे.

गुजरातवर कमी दाबाचे क्षेत्र

या घडामोडींना कारणीभूत असलेल्या हवामान प्रणालींमध्ये नैऋत्य मध्य प्रदेश, आग्नेय राजस्थान आणि उत्तर गुजरातवरील कमी दाबाचे क्षेत्र, झारखंड, गुजरात, छत्तीसगड आणि मध्य प्रदेशमधून पसरलेला द्रोणी आणि ओडिशा व पश्चिम बंगालजवळ बंगालच्या उपसागरावरील वरच्या हवेतील चक्रीय अभिसरण यांचा समावेश आहे.

तुटीचे सुधारित अंदाज ठरले बरोबर

भारतीय हवामान विभागाने 31 ऑगस्ट रोजी असा अंदाज वर्तवला होता की, सप्टेंबरमधील पाऊस सामान्यपेक्षा कमी, म्हणजेच दीर्घकालीन सरासरीच्या (एलपीए) 91% पेक्षा कमी राहण्याची शक्यता आहे. यापूर्वी 17 ऑगस्ट रोजी, खासगी हवामान अंदाज संस्था ‘स्कायमेट वेदर’ने सुधारित अंदाज वर्तवला होता, ज्यामध्ये मोसमी पावसाचा अंदाज दीर्घकालीन सरासरीच्या 85% वर्तवण्यात आला होता आणि दुष्काळाची शक्यता 70% वर्तवण्यात आली होती. एप्रिलमधील स्कायमेटच्या सुरुवातीच्या अंदाजानुसार पाऊस दीर्घकालीन सरासरीच्या 94% राहील असे म्हटले होते. एप्रिलमध्ये, आयएमडीनेही मान्सूनचा अंदाज दीर्घकालीन सरासरीच्या 92% राहील असे वर्तवले होते. जूनमध्ये त्यांनी हा अंदाज सुधारून 90% केला आणि पावसाची कमतरता असलेल्या हंगामाची शक्यता 60% ठेवली.

तुम्हाला हे वाचायला नक्की आवडेल

Related Articles

Back to top button