महाराष्ट्रासह मध्य व पश्चिम भारतात मान्सूनची आगामी महिनाभराची स्थिती “निराशाजनक” राहील, असा अंदाज स्कायमेटने वर्तविला आहे. कोअर मान्सून झोन असलेला देशातील मध्य आणि पश्चिम भाग पुढील चार आठवडे तहानलेलाच राहू शकतो. महाराष्ट्र, तेलंगणा, छत्तीसगड, बिहार आणि पूर्व उत्तर प्रदेश हा देशाचा मुख्य मान्सून झोन आहे. या भागात हंगामाच्या सुरुवातीलाच अपुऱ्या पावसामुळे या भागाला दुष्काळी स्थितीचा प्रभावांना तोंड द्यावे लागू शकते. त्यामुळे इतर अनेक आव्हानांना सामोरे जावे लागू शकते, असे स्कायमेट वेदरने म्हटले आहे.
स्कायमेटने सोमवारी देशातील पुढील चार आठवड्यांचा देशातील मान्सूनचा अंदाज जाहीर केला. हा अंदाज शेतकऱ्यांची आणि सरकारचीही चिंता वाढविणारा आहे. विस्तारित रेंज प्रेडिक्शन सिस्टम (ERPS) पुढील चार आठवड्यांसाठी, म्हणजेच 6 जुलैपर्यंत अत्यंत निराशाजनक चित्र दाखवत आहे. भारतातील शेतीची मुख्य केंद्रस्थान असलेली राज्ये तहानलेले आणि सुकलेलीच राहतील, असे दिसत आहेत. नेमके पेरणीच्या किंवा किमान खरीप हंगामाची तयारी करण्याच्या महत्त्वाच्या वेळी पावसाची दडी शेतीचा हंगाम लांबवू शकते.
बिपरजॉय चक्रीवादळाचा मोठा अडथळा
नैऋत्य मान्सून सामान्यतः दरवर्षी 1 जूनला भारतात येतो. यंदा तो नेहमीच्या तारखेनंतर एक आठवड्यांनी 8 जून रोजी केरळमध्ये पोहोचला. त्यातच अरबी समुद्रातील चक्रीवादळ बिपरजॉयने केरळमध्ये मान्सून सुरू होण्यास विलंब केला. हे चक्रीवादळ आता देशाच्या पर्जन्यमान प्रणालीच्या प्रगतीमध्ये अडथळा आणत आहे. हे चक्रीवादळ देशाच्या अंतर्गत भागात पोहोचण्यापासून मान्सूनला रोखत आहे, असे स्कायमेटने म्हटले आहे. तरीही मान्सूनचा प्रवाह या भागांवर स्थिरावण्याचा प्रयत्न करत आहे. मात्र, कमजोर स्थितीमुळे ते सध्या शक्य होतांना दिसत नाही.
सरासरीपेक्षा पावसाची 55% कमतरता
सध्या, मान्सूनच्या लाटेचे दृश्यमान प्रकटीकरण ईशान्य आणि पश्चिम किनारपट्टीपर्यंत मर्यादित आहे. दुर्दैवाने, नजीकच्या काळात बंगालच्या उपसागरावर हवामान प्रणाली उदयास येण्याची चिन्हे नाहीत. मान्सूनच्या प्रगतीसाठी, बंगालच्या उपसागरातील अनुकूलता अत्यंत महत्त्वपूर्ण असते. मान्सूनचा पाऊस साधारणपणे 15 जूनपर्यंत महाराष्ट्र, ओडिशा, तेलंगणा, छत्तीसगड, झारखंड आणि बिहारचा अर्धा भाग व्यापतो. यंदा 1 ते 12 जून दरम्यान हंगामातील सरासरीपेक्षा पावसाची कमतरता आतापर्यंत 55% पेक्षा जास्त झाली आहे.
हे ही वाचा 👇
शेतकऱ्यांनो, पेरणीची घाई नको; आता पाऊस पडला तरी जुलैपर्यंत धीर धरा!
गेल्या 4 वर्षांतील सर्वात मोठा उशीर
नैऋत्य मोसमी पावसाने केरळमध्ये विलंबाने सुरुवात केली. एक आठवडा उशिराने 8 जून रोजी मान्सूनचे आगमन झाले. गेल्या 4 वर्षांतील हा सर्वात मोठा उशीर आहे. त्यातही मान्सूनचे आगमन अतिशय सौम्य आणि कमजोर होते. तरीही बिपरजॉय चक्रीवादळामुळे मान्सूनचा प्रवाह पश्चिम किनारपट्टीवर वेगाने पुढे आला. आता पश्चिम घाट ओलांडून अंतर्गत भागांमध्ये जाण्यासाठी मान्सून धडपडत आहे.
पाऊस देशात सर्वदूर पोहोचण्यास विलंब
एकूण स्थिती पाहता, यंदा मान्सूनला अपेक्षित तीव्रता पकडण्यास आणि पाऊस देशात सर्वदूर पोहोचण्यास बराच विलंब होण्याची शक्यता आहे. सध्या, मान्सूनच्या वाढीचे दृश्यमान प्रकटीकरण ईशान्य भारत आणि पश्चिम किनारपट्टीपर्यंत मर्यादित आहे. बंगालच्या उपसागरातील हवामान प्रणाली हे मान्सूनचे मुख्य चालक मानले जातात. बंगालच्या उपसागरावर लवकरच अशी कोणतीही प्रणाली उदयास येण्याची शक्यता नाही. अरबी समुद्रावरील मान्सूनची उदासीनता असताना जर वादळ असेल तर, मान्सूनला जोर देण्यापेक्षा ते त्याची आगेकूच अधिक खराब करते.
जूनच्या तिसऱ्या आठवड्यात उत्तरेत मान्सूनपूर्व अवकाळी पाऊस
अरबी समुद्रातील चक्रीवादळ 15 जून रोजी विसर्जित होईल. त्यानंतर जूनच्या तिसऱ्या आठवड्यात राजस्थान, दिल्ली, उत्तराखंड आणि पश्चिम उत्तर प्रदेशमध्ये विखुरलेला अवकाळी पाऊस पडू शकतो . मात्र, हा नेहमीचा मान्सूनचा पाऊस असणार नाही. शिवाय, या अवकाळी पावसाचा शेतीच्या कामांनाही फायदा होणार नाही. महाराष्ट्र, तेलंगणा, छत्तीसगड, बिहार आणि पूर्व उत्तर प्रदेश या मुख्य मान्सून झोनमध्ये मान्सूनचा पाऊस सध्या अत्यंत आवश्यक आहे. वायव्य भारतात तर सामान्य मोसमी पाऊस सुरू होण्यासाठी अजून 2-3 आठवडे प्रतीक्षा करावी लागेल.
तुम्हाला हेही वाचायला नक्की आवडेल 👇
