85 लाखांत फक्त 10 ग्रॅम लाकूड; काय आहे ‘हे’ खास असे “देवांचे झाड”?
आसामात होतेय व्यावसायिक लागवड; शेतकरी होताहेत मालामाल
तुमच्या शेतात एक झाड आहे आणि त्याच्या एका छोट्या तुकड्याची किंमत सोन्यापेक्षाही जास्त आहे, असा विचार करा. ऐकायला स्वप्न वाटतं ना? पण हे सत्य आहे. जगातील सर्वात महागड्या लाकडाचे नाव आहे – कायनाम (Kynam), ज्याला कायरा (Kyara) असेही म्हणतात. यालाच ‘देवांचे झाड’ म्हटले जाते.
आंतरराष्ट्रीय बाजारात या लाकडाच्या 10 ग्रॅम तुकड्याची किंमत तब्बल 85 लाख रुपये आहे. काही वर्षांपूर्वी शांघायमध्ये 600 वर्षे जुन्या कायनामच्या 16 किलो वजनाच्या एका ओंडक्याचा लिलाव 171 कोटी रुपयांना झाला होता. म्हणजे सोनेही यापुढे फिके पडते.
📞 Call Now
📞 Call Now
काय आहे या झाडाचे गुपित?
कायनाम हे काही वेगळे झाड नाही. ते आहे अगरवुड (Aquilaria) वंशातील एक दुर्मिळ प्रकार. प्रत्येक अगरवुडच्या झाडात हे मौल्यवान लाकूड तयार होत नाही.
जेव्हा Aquilaria च्या झाडाला एका विशिष्ट बुरशीचा (Phialophora parasitica) संसर्ग होतो, तेव्हा झाड स्वतःचा बचाव करण्यासाठी एक काळा, सुगंधी डिंक (Resin) तयार करते. हा डिंक वर्षानुवर्षे, दशकानुदशके झाडाच्या गाभ्यात साठत राहतो. हळूहळू संपूर्ण लाकूड सुगंधी आणि तेलकट बनते. हाच तो अगरवुड.
आणि यातही जेव्हा दोन प्रकारच्या बुरशी एकाच वेळी काम करतात, तेव्हा जो अत्यंत दुर्मिळ, मऊ, तेलाने भरलेला आणि अनेक छटांचा सुगंध देणारा भाग तयार होतो, त्यालाच कायनाम म्हणतात. ते पाण्यात टाकले तरी बुडते, कारण त्यात 80-90% पर्यंत तेल असते.
याचा वापर कुठे होतो?
1. अत्तर उद्योग: जगातील सर्वात महागड्या परफ्युम्समध्ये – जसे की दुबईचे Oud – याचा वापर होतो.
2. आखाती देश: बखूर (Bukhoor) म्हणून घरात सुगंधासाठी लहान तुकडा जाळला जातो, पाहुण्यांचे स्वागत यानेच होते.
3. जपान-चीन: याला ‘क्यारा’ म्हणतात. ध्यान, पूजा आणि आध्यात्मिक विधीसाठी वापर.
4. कोरिया: विशेष प्रकारच्या वाईन बनवण्यासाठी.
महाराष्ट्रात लागवड शक्य आहे का?
महाराष्ट्रातही हा वृक्षाची लागवड शक्य आहे, पण त्यासाठी काटेकोर नियोजन हवे.
1. वातावरण: कायनाम/अगरवुड हे उष्ण आणि दमट हवामानातील पीक आहे. आसाम, मेघालय, नागालँडमध्ये याची व्यावसायिक शेती होते. महाराष्ट्रातील कोकण (रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग), कोल्हापूर, पुणे घाटमाथा, नाशिकचा काही भाग, जिथे पाऊस 1,500 मिमी पेक्षा जास्त आणि आर्द्रता जास्त आहे, तिथे याचे प्रयोग यशस्वी होऊ शकतात. काळी कसदार, पाण्याचा निचरा होणारी जमीन उत्तम.
2. वाढीचा कालावधी: हे चंदनासारखे दीर्घकालीन पीक आहे. रोप लावल्यानंतर 2 वर्षांनी कृत्रिम पद्धतीने बुरशीचे इंजेक्शन (Inoculation) दिले जाते. त्यानंतर 5 ते 7 वर्षांनी पहिले उत्पादन मिळते. नैसर्गिक कायनामसाठी 15-20 वर्षे थांबावे लागते, पण आता तंत्रज्ञानाने हा काळ कमी झाला आहे.
3. आर्थिक गणित महत्त्वाचे:
– एका झाडापासून सरासरी 5-10 किलो अगरवुड मिळते.
– लागवड केलेल्या (Cultivated) अगरवुडचा दर सध्या 3,000 ते 15,000 रुपये प्रति किलो आहे.
– तेलाचा दर तर 30,000 ते 2 लाख रुपये प्रति लिटर पर्यंत आहे.
– तुम्हाला थेट 171 कोटींचा कायनाम मिळणार नाही, पण 1 एकरमध्ये (400 झाडे) 7 वर्षांनंतर 40 लाख ते 1 कोटी रुपयांपर्यंतचे उत्पादन शक्य आहे, असा आसाममधील शेतकऱ्यांचा अनुभव आहे.
View this post on Instagram
4. मार्केट आणि कायदेशीर बाब: अगरवुड CITES (वन्यजीव संरक्षण) यादीत आहे. त्यामुळे लागवड करायची असेल तर वनविभागाची नोंदणी आणि परवाना आवश्यक आहे. पण सरकार आता आसाम मॉडेलप्रमाणे शेतकऱ्यांना प्रोत्साहन देत आहे. खरेदीसाठी दुबई, सौदी अरेबिया, जपान, सिंगापूरमधून व्यापारी थेट आसाममध्ये येतात.
एकूणच, कायनाम ही लॉटरी नाही, तर संयमाची शेती आहे. ज्यांच्याकडे 7-10 वर्षे थांबण्याची तयारी आणि कोकणासारखे हवामान आहे, त्यांच्यासाठी हे ‘देवाचे झाड’ खरंच वरदान ठरू शकते. सुरुवात 50-100 झाडांपासून करा, सरकारी रोपवाटिका आणि कृषी विद्यापीठाचे मार्गदर्शन घ्या.
तुम्हाला हेही वाचायला नक्की आवडेल.
