जळगाव : “हरभरा” हा एक महत्वाचा पीक आहे, जो मुख्यत: महाराष्ट्र आणि भारताच्या इतर काही भागात लावला जातो. याचा उपयोग मुख्यतः प्रोटीन, फायबर्स, आणि विविध पोषणतत्त्वांसाठी केला जातो. मर रोग (harbhara mar rog niyantran) जो हरभऱ्याच्या पिकाला होणारा एक गंभीर रोग आहे, त्याच्या नियंत्रणासाठी विविध उपाययोजना आवश्यक आहेत. यामुळे उत्पादनात वाढ आणि रोग नियंत्रणाची योग्य पद्धत महत्त्वाची ठरते.
मर रोग हा बुरशीजन्य रोग आहे जो बियाण्यांद्वारे किंवा जमिनीतून मुळांच्या माध्यमातून पिकात प्रवेश करतो. हा रोग खोडाच्या आतील भागात वाढतो, ज्यामुळे पाणी आणि अन्नद्रव्यांचा पुरवठा पानांपर्यंत पोहचत नाही. याचा परिणाम म्हणजे सुरुवातीला कोवळी पाने आणि फांद्या सुकतात, आणि अखेरीस संपूर्ण झाड वाळून जाते. मर रोगाचा प्रसार मुख्यतः जमिनीतून आणि बियाण्यांद्वारे होतो. रोगाच्या प्रारंभिक अवस्थेत पाने पिवळसर होऊन सुकतात, आणि ज्या झाडांना या रोगाचा प्रादुर्भाव होतो, ते शेवटी पूर्णपणे मरण पावतात. यामुळे पीक विरळ होऊन उत्पादनात मोठी घट होते.
harbhara mar rog niyantran : काही प्रभावी उपाययोजना
लागवडीपूर्वी ३ ग्रॅम कार्बेन्डाझिम प्रति किलो बियाण्यांवर पेरणीपूर्वी प्रक्रिया करावी. नंतर ५ ग्रॅम ट्रायकोडर्मा या जैविक बुरशीनाशकाची उपचार प्रक्रिया करावी.
रोगग्रस्त झाडे मुळासकट उपटून शेताबाहेर नष्ट करावीत.
मर रोगाचा प्रादुर्भाव दिसल्यावर जैविक बुरशीनाशक ट्रायकोडर्माची आळवणी करावी किंवा शेणखतातून मातीत टाकावे.
रासायनिक पद्धतीने रोग नियंत्रण करताना कार्बेन्डाझिम या बुरशीनाशकाची आळवणी करावी.
