मुंबई : महाराष्ट्र राज्यात पिकांचे वन्य प्राण्यांपासून संरक्षण करण्यासाठी तार कुंपण योजना महत्त्वाची आहे. या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना शेताभोवती तार कुंपण उभारण्यासाठी शासनाकडून अनुदान दिले जाते.
योजनेची मुख्य वैशिष्ट्ये
* अनुदान: या योजनेमध्ये शेतकऱ्यांना 10% खर्च स्वतः करावा लागतो तर उर्वरित 90% पर्यंत शासकीय अनुदान मिळते.
* उद्देश: जंगली जनावरांपासून (उदा. रानडुक्कर, हरिण, नीलगाय) पिकांचे होणारे नुकसान टाळणे. विशेषतः ज्या शेतकऱ्यांची शेती जंगलाला लागून आहे त्यांना याचा जास्त फायदा होतो.
* मिळणारे साहित्य: योजनेअंतर्गत काटेरी तार आणि सिमेंटचे खांब दिले जातात.
* अर्ज प्रक्रिया: शेतकरी महाडीबीटी पोर्टल किंवा संबंधित कृषी / वन विभागाच्या माध्यमातून या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात.
पारंपरिक काटेरी तार कुंपण योजनेसाठी लागणारी पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया पुढीलप्रमाणे आहे.
View this post on Instagram
योजनेसाठी पात्रता
* रहिवासी: अर्जदार शेतकरी महाराष्ट्र राज्याचा मूळ रहिवासी असणे बंधनकारक आहे.
* जमीन मालकी: शेतकऱ्याच्या नावावर स्वतःची शेतजमीन असावी आणि त्याचा 7/12 (सातबारा) व 8-अ उतारा असणे आवश्यक आहे.
* क्षेत्र मर्यादा: ही योजना प्रामुख्याने 1 ते 5 हेक्टर जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी लागू होते. (अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना 90% अनुदानासाठी प्रथम प्राधान्य दिले जाते).
* स्थानिक प्राधान्य: ज्या शेतकऱ्यांचे शेत वनक्षेत्राच्या (जंगलाच्या) जवळ आहे किंवा जेथे वन्य प्राण्यांचा उपद्रव जास्त आहे, अशा क्षेत्रातील शेतकऱ्यांना निवड प्रक्रियेत पहिली पसंती मिळते.
📞 Call Now
📞 Call Now
आवश्यक कागदपत्रे
अर्ज करताना आणि त्यानंतर अनुदान मंजुरीसाठी पुढील कागदपत्रांची आवश्यकता असते –
* 7/12 उतारा (चालू वर्षाचा, डिजिटल स्वाक्षरी असलेला किंवा तलाठ्याचा सही-शिक्या असलेला).
* 8-अ उतारा (खाते उतारा).
* आधार कार्ड (बँक खात्याशी लिंक असणे अनिवार्य).
* बँक पासबुकच्या पहिल्या पानावरील छायाप्रत किंवा रद्द केलेला चेक (कॅन्सल चेक).
* जातीचा दाखला (जर शेतकरी अनुसूचित जाती/जमाती प्रवर्गातील असेल आणि विशेष सवलत हवी असेल तर).
* मोबाईल नंबर (जो आधार कार्डशी जोडलेला आहे).
* शेतीचा नकाशा/चतुःसीमा (काही जिल्ह्यांमध्ये कुंपण कुठे घालणार आहात, याचा नकाशा जोडणे आवश्यक असते).
ऑनलाईन अर्ज कसा करावा?
महाराष्ट्रात महाडीबीटी पोर्टलद्वारे अनेक कृषी योजनांचे अर्ज एकत्र घेतले जातात. तार कुंपण योजनेचा अर्ज प्रामुख्याने पुढील स्टेप्स फॉलो करून करता येतो –
1. पोर्टलला भेट द्या: सर्वात आधी सरकारच्या अधिकृत महाडीबीटी या अधिकृत पोर्टलच्या लॉग-इनवर जा.
2. नोंदणी / लॉगिन: जर तुम्ही नवीन असाल तर ‘नवीन अर्जदार नोंदणी’ वर क्लिक करून आधार नंबरद्वारे नोंदणी करा. आधीच खाते असल्यास यूजर आयडी आणि पासवर्ड टाकून लॉगिन करा.
3. मुख्य अर्ज निवडा: लॉगिन झाल्यावर मुख्य स्क्रीनवर ‘अर्ज करा’ (ॲप्लाय) या पर्यायावर क्लिक करा.
4. घटक निवडा: तेथे तुम्हाला वेगवेगळ्या योजनांचे पर्याय दिसतील. त्यापैकी ‘कृषी यांत्रिकीकरण’ किंवा ‘विशेष जिल्हा योजना’ या पर्यायामध्ये जावून तुम्हाला ‘कुंपण घालणे / काटेरी तार किंवा सौर ऊर्जा कुंपण’ हा घटक निवडावा लागेल.
5. माहिती भरा: विचारलेली सर्व वैयक्तिक माहिती, जमिनीचा तपशील अचूक भरा आणि कागदपत्रे अपलोड करा.
6. प्राधान्यक्रम द्या: जर तुम्ही एकापेक्षा जास्त योजना निवडल्या असतील, तर तार कुंपण योजनेला तुमचे पहिले प्राधान्य (प्रेफरन्स) द्या.
7. अर्जाचे शुल्क: शेवटी अर्जाची फी (साधारण 23 ते 25 रुपये) ऑनलाईन पद्धतीने (यूपीआय, नेट बँकिंग किंवा कार्डद्वारे) भरून अर्ज सबमिट करा.
अर्ज मंजूर झाल्यानंतरची प्रक्रिया
* लॉटरी पद्धत: अर्ज केल्यानंतर शासकीय निकषानुसार संगणकीय सोडत (लॉटरी) काढली जाते. त्यात नाव आल्यास तुम्हाला मोबाईलवर एसएमएस येतो.
* पूर्व-मंजुरी (प्री-सँक्शन): नाव आल्यानंतर कृषी अधिकारी तुमच्या अर्जाची तपासणी करून ‘पूर्व-मंजुरी पत्र’ देतात. हे पत्र मिळेपर्यंत साहित्याची खरेदी करू नये.
* साहित्य खरेदी व उभारणी: पूर्व-मंजुरी (प्री-सँक्शन) मिळाल्यावर अधिकृत विक्रेत्याकडून जीएसटी बिलासह काटेरी तार आणि खांब खरेदी करावेत आणि शेतात कुंपण उभारावे.
* पडताळणी व अनुदान वितरण: कुंपण तयार झाल्यावर कृषी अधिकारी शेतावर येऊन त्याचा फोटो (जियो-टॅगिंग) काढतात. त्यानंतर अनुदानाची रक्कम थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
पारंपरिक काटेरी तार कुंपण योजना जिल्हा परिषद किंवा स्थानिक पंचायत समितीच्या विविध कृषी विकास योजनांतर्गत राबवली जाते. यात मिळणारे अनुदान आणि खर्चाची सविस्तर रचना पुढीलप्रमाणे आहे –
जमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार अनुदानाची टक्केवारी
या योजनेमध्ये शेतकऱ्याकडे किती शेतजमीन आहे, त्यानुसार अनुदानाचा वाटा ठरवला जातो. शेतीचे क्षेत्र जेवढे मर्यादित, तेवढे अनुदानाचे प्रमाण जास्त असते.
शेतीचे एकूण क्षेत्र (हेक्टरमध्ये) | शासनाकडून मिळणारे अनुदान (%) | शेतकऱ्याचा स्वतःचा हिस्सा (%)
• 1 ते 2 हेक्टर (अल्प व अल्पभूधारक शेतकरी) | 90% | 10% |
• 2 ते 3 हेक्टर | 60% | 40% |
• 3 ते 5 हेक्टर | 50% | 50% |
• 5 हेक्टरपेक्षा जास्त | 40% | 60% |
योजनेअंतर्गत मिळणारे साहित्य
या पारंपरिक योजनेअंतर्गत संपूर्ण खर्चाच्या मर्यादेत सामान्यतः पुढील गोष्टींचा अंतर्भाव मंजुरीनुसार केला जातो.
* काटेरी तार: साधारणपणे 2 क्विंटल (200 किलो) पर्यंत प्रमाणित काटेरी तार दिली जाते किंवा खरेदीची परवानगी मिळते.
* कुंपणाचे खांब: साधारणपणे 30 लोखंडी किंवा सिमेंटचे मजबूत खांब उभे करण्यासाठी अनुदान मर्यादा निश्चित असते.
* टीप: काही जिल्हा परिषदांच्या (उदा. 15 वा वित्त आयोग निधी) विशेष योजनांमध्ये जिल्ह्यानुसार साहित्य वजनाचा निकष बदलू शकतो (उदा. कमाल 3 क्विंटलपर्यंत तार आणि ठराविक जीएसटी बिलानुसार किंमत ठरवली जाते).
प्रत्यक्ष खर्च आणि आर्थिक मर्यादा
* खरेदी प्रक्रिया: पहिल्यांदा शेतकऱ्याला प्रशासकीय मंजुरी (प्री-सँक्शन) मिळाल्यानंतर अधिकृत विक्रेत्याकडून स्वतःच्या पैशाने हे साहित्य खरेदी करावे लागते.
* खात्यात रक्कम जमा (डीबीटी): खरेदीचे पक्के जीएसटी बिल आणि कुंपण उभारणीचे भौतिक पडताळणी (जियो-टॅगिंग फोटोसह) पूर्ण झाल्यावर अनुदानाची रक्कम थेट शेतकऱ्याच्या बँक खात्यात डीबीटी द्वारे जमा केली जाते.
कडधान्य बियाण्यांसाठी शंभर टक्के अनुदान; रब्बी हंगामातील हरभरा उत्पादकांना फायदा
महत्त्वाचे नियम व अटी
* पात्रता: अर्जदार हा महाराष्ट्राचा मूळ रहिवासी आणि शेतीचा कायदेशीर सातबारा (7/12) धारक असावा.
* प्राधान्यक्रम: वनक्षेत्राजवळील गावे, महिला शेतकरी, दिव्यांग व्यक्ती, अल्पभूधारक शेतकरी आणि मागासवर्गीय (SC/ST/OBC) प्रवर्गातील अर्जदारांना प्राधान्य दिले जाते.
* अर्ज कुठे करावा?: या पारंपरिक काटेरी तार कुंपण योजनेचे अर्ज प्रामुख्याने पंचायत समितीच्या कृषी विभागामध्ये किंवा ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून ऑफलाइन/ऑनलाइन पद्धतीने घेतले जातात.
तुम्हाला हेही वाचायला नक्की आवडेल.
