इराण-इस्रायल-अमेरिका युद्धाचे थेट पडसाद आता महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांवर उमटू लागले आहेत. आखाती देशांमध्ये निर्यातीच्या तयारीत असलेले कांदा, केळी, द्राक्षांचे सुमारे एक हजार कंटेनर शनिवारपासून जेएनपीए बंदरात अडकले आहेत. मुंबई बंदरातून शेतमाल निर्यातीवर 60% परिणाम झाला असून आखाती देशांकडे माल घेऊन जाणाऱ्या जहाजांना अर्ध्या वाटेतून परत येण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. शनिवारी रात्रीपासून दुबई बंदरावर नवीन रजिस्ट्रेशन बंद झाल्याने ही गंभीर परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
शिपिंग कंपन्यांचे धोरण
मालवाहू जहाजांवर हल्ला होण्याच्या भीतीमुळे युद्धाचे ढग दूर होईपर्यंत मालाची निर्यात थांबवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. फळे आणि कांदा नाशवंत असल्याने युद्ध लवकर न थांबल्यास कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. फ्रान्सची कंटेनर क्षेत्रातील मोठी कंपनी CMA CGM प्रति कंटेनर $2,000-$4,000 अधिभार (surcharge) लावू लागली आहे, ज्यामुळे निर्यातीचा खर्च आणखी वाढत आहे.
बासमती तांदळावरही घाव
भारतातून होणाऱ्या एकूण बासमती तांदूळ निर्यातीपैकी सुमारे 25% ईरानला आणि 20% इराकला जातो. दोन्ही देशांना मिळून दरवर्षी 20 लाख टनांहून अधिक बासमती निर्यात होते, ज्याची किंमत 18,200 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे. बासमतीच्या दरात एका दिवसात 4-5 रुपये प्रति किलो म्हणजेच 400-500 रुपये प्रति क्विंटल घसरण झाली आहे. [
शेतमाल निर्यातीवर एकूण परिणाम
| क्षेत्र | परिणाम |
• कांदा-द्राक्ष कंटेनर | JNPT मध्ये अडकले |
• बासमती तांदूळ | 4 लाख टन शिपमेंट अडकले |
• चहा, कापड निर्यात | पश्चिम आशिया ऑर्डर ठप |
• शिपिंग खर्च | दुपटीहून अधिक वाढ |
डिसेंबर 2025 ते मार्च 2026 या तिमाहीत निर्यात बुरी तरह प्रभावित होण्याचा अंदाज आहे आणि युद्ध लांबल्यास या संकटाचा फटका थेट भारतीय शेतकऱ्यांना बसेल.एकूणच, इराण-इस्रायल युद्धाने महाराष्ट्रातील नाशिक, पुणे भागातील कांदा, द्राक्ष उत्पादकांसह देशभरातील बासमती शेतकऱ्यांच्या पोटावर थेट घाव घातला आहे. शिपिंग बंद, कंटेनर अडकलेले आणि पेमेंट थांबलेले — हे त्रिसूत्री संकट सध्या शेतकऱ्यांसमोर उभे आहे.
