जून आणि जुलै हे महिने खरीप हंगामासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असतात. मान्सूनचे आगमन होताच शेतीची कामे वेगाने सुरू होतात. या कालावधीत प्रामुख्याने जमीन मशागत, खरीप पिकांची पेरणी, भात लावणी आणि पिकांचे व्यवस्थापन यांसारखी प्रमुख कामे केली जातात.
1. जमीन मशागत आणि पूर्वतयारी (जूनचा पहिला पंधरवडा)
खत भरणे: जमिनीत चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट खत मिसळून जमीन तयार करा.
नांगरणी: शेताची नांगरणी करून माती भुसभुशीत आणि सपाट करून घ्या.
2. खरीप पिकांची पेरणी (जूनचा दुसरा पंधरवडा ते जुलैचा पहिला आठवडा)
मुख्य पिके: पाऊस व्यवस्थित आल्यानंतर वापसा पाहून सोयाबीन, मका, भुईमूग, कापूस, बाजरी आणि तूर यांची पेरणी पूर्ण करून घ्या.
बीजप्रक्रिया: पेरणीपूर्वी बियाण्याला बुरशीनाशक आणि जिवाणू संवर्धकाची (बायो- फर्टीलायाझर्स) प्रक्रिया नक्की करा.
3. आंतरपिके आणि भाजीपाला लागवड (जून-जुलै)
आंतरपिके: मुख्य पिकांमध्ये तूर, उडीद किंवा मूग ही आंतरपिके नक्की घ्या.
भाजीपाला: या काळात भेंडी, कारले, भोपळा, काकडी, मिरची आणि पालक यांसारख्या अल्पमुदतीच्या भाजीपाल्याची लागवड करता येते.
4. पिकांचे संगोपन आणि निगा (जुलै महिना)
विरळणी व खुरपणी: पेरणीनंतर २० ते २५ दिवसांनी पिकांची विरळणी करावी आणि निंदणी करून शेत तणमुक्त करावे.
डवरणी: पिकांच्या दोन ओळींमध्ये डवरणी (कोळपणी) केल्याने माती भुसभुशीत होते आणि मुळांना हवा मिळते.
खत व्यवस्थापन: पिकाच्या वाढीनुसार शिफारशीत मात्रेत युरिया किंवा इतर खतांचे हप्ते द्यावेत.
कीड व रोग नियंत्रण: पावसाळ्यात पिकांवर खोडकिडा किंवा अळीचा प्रादुर्भाव झाल्यास योग्य कीटकनाशकांची फवारणी करावी. बुरशीजन्य रोगांपासून बचाव करण्यासाठी बियाण्यांवर पेरणीपूर्वी बिजप्रक्रिया करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
