मुंबई: महाराष्ट्रातून यंदाचा नैऋत्य मोसमी पाऊस (मान्सून) आता परतीच्या प्रवासाला लागला असला, तरी राज्यावर दुष्काळाचे गडद सावट निर्माण झाले आहे. हवामान विभागाने दिलेल्या ताज्या माहितीनुसार, राज्यात यंदा पावसाळ्याच्या हंगामात सरासरीपेक्षा तब्बल 17 टक्के कमी पावसाची नोंद झाली आहे. सध्या राज्यात परतीच्या पावसाला सुरुवात झाली असली तरी, हा पाऊस शेतकऱ्यांना या दुष्काळी संकटातून बाहेर काढण्यासाठी आणि राज्याची तहान भागवण्यासाठी पुरेसा ठरणार नाही, हे आता स्पष्ट झाले आहे. त्यामुळे राज्यातील बहुतांश जिल्ह्यांना यंदा गंभीर पाणीटंचाईला सामोरे जावे लागण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
पावसाळ्याच्या अधिकृत हंगामातील आकडेवारी पाहिल्यास ही तूट अधिक स्पष्ट होते. 1 जून ते 22 सप्टेंबर 2026 या कालावधीत महाराष्ट्रात साधारणपणे 953.2 मिलिमीटर पाऊस पडणे अपेक्षित असते. मात्र, यंदा या काळात राज्यात केवळ 787.2 मिलिमीटर इतक्याच पावसाची नोंद झाली आहे. पावसाच्या या मोठ्या तुटीचा थेट फटका राज्यातील अनेक जिल्ह्यांना बसला असून, धरणांमधील पाणीसाठा आणि भूजल पातळीवर याचा गंभीर परिणाम झाला आहे. विशेषतः पुणे आणि परिसरामध्ये गेल्या अनेक वर्षांतील पावसाचा सर्वात मोठा खंड अनुभवण्यास मिळत असून, तिथे पावसाने पूर्णपणे ओढ दिली आहे.
परतीचा पाऊस दिलासादायक नाहीच!
सध्या राज्यात परतीच्या पावसाला सुरुवात झाली असली, तरी हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार हा पाऊस राज्याला मोठा दिलासा देण्याच्या स्थितीत नाही. खरीप हंगामातील पिकांचे पावसाअभावी आधीच मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे. अपुरा पाऊस आणि पावसातील मोठा खंड यामुळे अनेक भागांत पिके करपून गेली आहेत. परिणामी, आता पडणारा परतीचा पाऊस पावसाची एकूण मोठी तूट भरून काढू शकणार नाही आणि या पावसामुळे शेतकऱ्यांच्या पिकांना नवसंजीवनी मिळण्याची शक्यता अत्यंत कमी आहे, अशीच सध्याची विदारक स्थिती आहे.
View this post on Instagram
दुष्काळ निवारणासाठी सरकारची कसोटी
एकंदरीत, मान्सूनच्या या लहरीपणामुळे आणि 17 टक्क्यांच्या मोठ्या तुटीमुळे महाराष्ट्रातील बहुतांश जिल्ह्यांवर दुष्काळाचे संकट निश्चित मानले जात आहे. पुण्यात सलग अनेक दिवस पावसाने ओढ दिल्याने निर्माण झालेली चिंताजनक स्थिती ही राज्याच्या इतर अनेक भागांचेही वास्तव आहे. शेतकऱ्यांसमोरील हे संकट आता अधिक गडद झाले असून, परतीचा पाऊसही अपुरा ठरणार असल्याने राज्य सरकारला आता आगामी काळातील दुष्काळ निवारणासाठी आणि शेतकऱ्यांना आधार देण्यासाठी तातडीने पावले उचलावी लागतील, असे चित्र या अहवालांवरून स्पष्ट होत आहे.
ठळक मुद्दे
- पावसाची मोठी तूट: 1 जून ते 22 सप्टेंबर या काळात राज्यात सरासरी 953.2 मिमी ऐवजी केवळ 787.2 मिमी पाऊस; एकूण 17 टक्क्यांची मोठी तूट.
- दुष्काळाचे सावट: पावसाअभावी राज्यातील बहुतांश जिल्ह्यांवर यंदा दुष्काळाचे आणि पाणीटंचाईचे गडद सावट निर्माण झाले आहे.
- पुण्यात मोठा खंड: पुणे शहरात आणि जिल्ह्यात गेल्या अनेक वर्षांतील पावसाची सर्वात मोठी ओढ नोंदवली गेली आहे.
- परतीचा पाऊस अपुरा: परतीचा पाऊस सुरू असला तरी, पावसाची तूट भरून काढण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांना दुष्काळातून वाचवण्यासाठी तो अजिबात पुरेसा ठरणार नाही.
