जनरेटिव्ह एआय ही भारताच्या कृषी समस्यांसाठी जादूची कांडी !

जनरेटिव्ह एआय हे नवे हाय-टेक तंत्रज्ञान भारताच्या कृषी समस्यांसाठी जादूची कांडी ठरेल. देशातील कृषी क्षेत्र कसे चालते, त्यात मूलभूत बदल करण्यास ते सक्षम ठरेल. भारताच्या शेती क्षेत्रात परिवर्तन घडवण्याची क्षमता या तंत्रज्ञानात आहे.

संपूर्ण भारत देश सध्या विशाल आणि वैविध्यपूर्ण कृषी लँडस्केपसह, तांत्रिक क्रांतीच्या उंबरठ्यावर आहे. अशा स्थितीत जनरेटिव्ह एआय हे नवे तंत्रज्ञान म्हणजे एक जादूची कांडी म्हणून उदयास येत आहे, ज्यामध्ये शेती क्षेत्रात परिवर्तन घडवण्याची क्षमता आहे.

कृत्रिम बुद्धिमत्ता ही शेतीसाठी मोठी संधी

इतर उद्योगांप्रमाणेच, भारतातील शेती क्षेत्रही आतापर्यंत कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजेच आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स, एआय (AI) सारख्या परिवर्तनीय तंत्रज्ञानाने मोठ्या प्रमाणात अस्पर्शित राहिले आहे, परंतु ही एक प्रचंड संधी आहे. देशात 65 कोटी लोक त्यांच्या उपजीविकेसाठी शेतीवर अवलंबून आहेत. भारतातील 86 टक्के शेतकरी हे लहान आणि सीमांत शेतकरी असल्याने, भारताच्या जीडीपीच्या उन्नतीसाठी ते या क्षेत्राची गुरुकिल्ली आहे, त्यामुळे कार्यक्षमता वाढवणे, पिकांचे नुकसान कमी करणे आणि शेती उत्पादकता, उत्पन्न वाढवणे हे महत्त्वाचे आहे.

सरकारपुढे अनेक आव्हानांचा डोंगर भारतीय शेतकऱ्यांना भेडसावणाऱ्या अनेक आव्हानांचा सामना करण्यासाठी सरकारे, वित्तीय आणि राजकीय हस्तक्षेपांद्वारे काम करत आहेत. खरं तर, सरकारची कृषी क्षेत्रासाठीची तरतूद 2013-14 मधील 21,000 कोटींवरून 2023-24 मध्ये ₹1.15 लाख कोटी झाली आहे. तरीही, या क्षेत्राची जटिलता आणि निव्वळ आकारामुळे हे सर्व हेतूपूर्ण प्रयत्न अनेकदा कमी पडले आहेत. परंतु जनरेटिव्ह एआयमध्ये केवळ कृषी पद्धतीच बदलण्याची क्षमता नाही तर शेतकरी समुदायाला ज्ञान आणि मार्गदर्शनाने सशक्त बनवण्याची क्षमता आहे.

उत्पादन वाढ, शेतीतील नफ्यात वाढ

जनरेटिव्ह एआयमध्ये शेती तंत्राची अचूकता लक्षणीयरीत्या सुधारण्याची क्षमता आहे. विशाल आणि वैविध्यपूर्ण डेटा संचांचे विश्लेषण केल्याने शेतकऱ्यांना त्यांच्या मातीची परिस्थिती, हवामान अंदाज/नमुने आणि पीक-विशिष्ट शिफारशींबद्दल रीअल-टाइम अंतर्दृष्टी मिळू शकते. याचा परिणाम शेतीसाठी माहितीपूर्ण, कार्यक्षम आणि शाश्वत दृष्टीकोन आहे, जो उत्पादन वाढवू शकतो, अपव्यय कमी करू शकतो आणि एकूण नफा वाढवू शकतो. भारत अॅग्री (BHARATAGRI) या आमच्या हाय-टेक कृषी सल्लागार कंपनीत, आमच्याशी संवाद साधणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांची उत्तरे देण्याच्या अचूकतेत आम्ही झपाट्याने वाढ पाहिली आहे, शेतकऱ्यांचे 65 टक्के प्रश्न आता क्षणार्धात आमच्या एआय-चलित ऑटोमॅटिक चॅटबॉटद्वारे हाताळले जात आहेत.

वैयक्तिकरणाचा रोमांचक पैलू जनरेटिव्ह एआयच्या कृषीवर होणाऱ्या प्रभावातील एक अतिशय रोमांचक पैलू म्हणजे वैयक्तिकरण. एआय-चालित चॅटबॉट्स हे जेनेरिक सोल्यूशन्सचे केवळ माहितीचे भांडार नाहीत; ते वैयक्तिक शेतकऱ्यांना भेडसावणाऱ्या वेगळ्या आव्हानांचे आकलन करू शकतात आणि त्यांना अनुकूल सल्ला देऊ शकतात. हे चॅटबॉट्स समस्यानिवारण करण्यावर थांबत नाहीत, तर ते शेतकऱ्यांना त्यांच्या पीक उत्पादनात वाढ करण्यासाठी सर्वोत्तम अनुकूल उत्पादने आणि पद्धतींबद्दल शिक्षित करतात.

केवळ संधी नाही तर काळाची गरज शेवटी, जनरेटिव्ह एआय ही केवळ तांत्रिक प्रगती नाही तर भारतातील कृषी क्षेत्र कसे चालते, त्यात मूलभूत बदल करण्यास सक्षम करेल. कृषी क्षेत्रातील एआयची परिवर्तनीय शक्ती ही केवळ एक संधी नाही तर एक गरज आहे, भारतासाठी अधिक समृद्ध आणि शाश्वत भविष्याचा मार्ग आहे. शेतीचे नुकसान कमी करून, शेतीच्या तंत्राची अचूकता वाढवून आणि वैयक्तिक उपायांसह शेतकऱ्यांना सक्षम बनवून, अशा प्रकारे त्यांना अधिक हुशार आणि लवचिक बनवून, त्यात आर्थिक वाढ, अन्न सुरक्षा सुनिश्चित करण्याची आणि लाखो लोकांचे जीवन उन्नत करण्याची क्षमता आहे.

कष्टाळू शेतकऱ्यांना आधार

या तांत्रिक परिवर्तनाचा स्वीकार करत असताना, आपण आपल्या राष्ट्राच्या कणा, आमच्या कष्टाळू शेतकऱ्यांना आधार दिला पाहिजे. जनरेटिव्ह एआय केवळ त्यांचे जीवनच सुधारू शकत नाही, तर भारतासाठी अन्न सुरक्षा आणि आर्थिक स्थैर्य देखील सुनिश्चित करू शकते, जगासाठी उज्ज्वल आणि अधिक समृद्ध भविष्य सुरक्षित करू शकते.

– सिद्धार्थ डायलानी सहसंस्थापक, भारतॲग्री कंपनी
(लेखक हे देशातील आघाडीचा ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म आणि शेतकऱ्यांसाठी पीक-इनपुट सल्लागार असलेल्या भारतॲग्री कंपनीचे सहसंस्थापक आहेत.)