मुंबई – युरोपातील शेतकरी खतांची टंचाई आणि वाढत्या किंमती यामुळे लागवड योजना बदलत आहेत. यातून या हंगामात युरोपातील पीक पॅटर्नच बदलण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
युरोपातील शेतकरी सध्या नायट्रोजन खतांच्या (विशेषतः युरिया) प्रचंड वाढलेल्या किंमतींमुळे मोठ्या संकटात सापडले आहेत. इराण युद्ध आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतील अडथळ्यामुळे युरोपातील युरिया किंमती फक्त दोन आठवड्यांत 32% पर्यंत वाढल्या आहेत. इटलीमध्ये €53p ते €700 प्रति टन इतकी वाढ झालीय.
युरोपातील स्थानिक खत उत्पादन ठप्प
ऊर्जा संकट आणि नैसर्गिक गॅसच्या उच्च किंमतींमुळे युरोपातील स्थानिक खत उत्पादन 75% पर्यंत कमी झाले आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना उच्च-इनपुट पिकांसाठी आवश्यक नायट्रोजन खत उपलब्ध करणे कठीण झाले आहे, ज्यामुळे ते लागवडीच्या निर्णयात बदल करत आहेत.
कमी नायट्रोजनवाल्या सोयाबीनला प्राधान्य
मका आणि गहू सारख्या उच्च नायट्रोजन लागणाऱ्या पिकांची लागवड लक्षणीय प्रमाणात कमी होत आहे. इटलीमध्ये शेतकरी एप्रिल-मे महिन्यातील लागवडीसाठी मक्याऐवजी सोयाबीनला प्राधान्य देत आहेत, कारण सोयाबीनला नायट्रोजन खतांची गरज कमी असते.
उत्पादन गुणवत्ता प्रभावित होण्याची भीती
रोमेनिया, बल्गेरिया वैगेरे युरोपातील इतर भागांतही शेतकरी खतांचा वापर कमी करत आहेत किंवा कमी खर्चिक पर्यायी पिकांकडे वळत आहेत. एस अँड पी ग्लोबल आणि प्लॅट्स सारख्या अहवालांनुसार, इटलीतील मका क्षेत्र 2026-27 हंगामात 5,41,000 हेक्टरवरून सुमारे 4,80,000 हेक्टरपर्यंत कमी होण्याची शक्यता आहे. गव्हाच्या बाबतीतही खत कमी वापरल्याने उत्पादन गुणवत्ता (प्रोटीन स्तर) प्रभावित होण्याची भीती आहे.
“नायट्रोजन ट्रॅप” चिंताजनक
या बदलांमुळे आगामी हंगामातील धान्य उत्पादन आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न यावर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता आहे. युरोपियन युनियनला धान्य आयात वाढवावी लागू शकते, ज्यामुळे अन्न सुरक्षा आणि किंमतींवर दबाव वाढेल. शेतकरी संघटना आणि तज्ज्ञांनी चेतावणी दिली आहे की, हा “नायट्रोजन ट्रॅप” कायम राहिल्यास युरोपातील पीक उत्पादन आणि जागतिक अन्न पुरवठ्यात मोठा फटका
बसू शकतो.
पर्यायी खत धोरणांची गरज
युरोपियन युनियन EU ने कार्बन बॉर्डर ॲडजस्टमेंट मेकॅनिझम (CBAM) सारख्या नियमांमुळे आयात खतांवर अतिरिक्त खर्च वाढवला आहे, ज्यामुळे संकट आणखी गंभीर झाले आहे. शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत आणि पर्यायी खत धोरणांची गरज आहे.
