अमृत पवार, धुळे
यु.ए.ई. आत्तापर्यंत गव्हाच्या बाबतीत संपूर्णपणे आयातीवर अवलंबून असलेला देश आहे. 2022 मध्ये UAE च्या गव्हाच्या आयातीचे प्रमाण 1.7 दशलक्ष मेट्रिक टन होते आणि शारजाहच्या अमिरातीचा वाटा 330,000 मेट्रिक टन आहे. शारजहा मधील म्लेहा येथील गहू फार्म प्रकल्पाद्वारे अन्नसुरक्षा मिळवण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. २०२२ मध्ये शारजाहच्या शहरे आणि प्रदेशांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी अन्नाच्या गरजा पुरवण्यासाठी आणि उत्पादन दर वाढवण्यासाठी सुरू करण्यात आलेला हा प्रकल्प होय. म्लेहा मधील गहू फार्म, त्याचे टप्पे पूर्ण केल्यानंतर आणि पिके विकसित केल्यानंतर, परदेशातून गव्हाच्या आयातीची टक्केवारी कमी करण्यासाठी योगदान देईल.
हा प्रकल्प तीन टप्प्यात पूर्ण होणार आहे. पहिला टप्पा 400 हेक्टर क्षेत्रावर असेल, दुसरा टप्पा 2024 मध्ये 880 हेक्टर क्षेत्रावर असेल आणि तिसरा टप्पा 2025 मध्ये 1,400 हेक्टर क्षेत्रावर पूर्ण होईल. गव्हाच्या लागवडीच्या पहिल्या टप्प्यात 400 हेक्टर क्षेत्राचा समावेश होता. युनायटेड अरब अमिरात येथील शारजाह च्या वाळवंटात चारशे हेक्टरवर फक्त दोन इंजिनियर आणि सात कामगारांच्या मदतीने गव्हाची लागवड केली गेली आहे. ज्यातून मार्चच्या तिसऱ्या आठवड्यात अंदाजे सतराशे टन गहू उत्पादन होणार आहे.
पेरणी, सिंचन, कापणी अशी सर्व कामे उच्च दर्जाच्या यांत्रिकीकरणाने होणाऱ्या या प्रकल्पाचा विस्तार 2025 पर्यंत एकोणीसशे हेक्टरपर्यंत होणार आहे. या प्रकल्पात एक बियाणे संशोधन केंद्र असून ज्यातून दर्जेदार बियाणे संशोधित करून वापरले जातेय. सिंचनसुविधेसाठी प्रचंड मोठ्या आकाराचं तळं निर्माण केलं असून ज्यातून उच्च क्षमतेचे सहा पंप शेतीला पाणी पुरवतात. शेतातील आद्रता, तापमान, वाऱ्याचा वेग हे सतत मोजलं जात व त्यातील बदलाप्रमाणे आवश्यक ती काळजी घेतली जाते. सॕटेलाईट तंत्रज्ञानाद्वारे या शेतावर नजर ठेवली जाते.
8 जानेवारी, 2023 रोजी सर्वोच्च परिषदेचे सदस्य आणि शारजाहचे शासक परमपूज्य डॉ. शेख सुलतान बिन मुहम्मद अल कासिमी यांनी रविवारी मलेहा भागातील गव्हाच्या शेताला (प्रकल्पाला) भेट दिली. एचएच डॉ शेख सुलतान यांनी 400 हेक्टर क्षेत्रावर गेल्या नोव्हेंबरमध्ये लागवड केलेल्या गव्हाच्या रोपाची पाहणी केली. आणि इतर प्रक्रिया. शारजाहच्या शासकाने पहिल्या टप्प्यातील प्रकल्पाच्या प्रगतीबद्दल स्पष्टीकरण ऐकले, जे पुढील वर्षांमध्ये अनेक टप्पे पार पाडतील. महत्त्वाकांक्षी विकास प्रकल्पांच्या मालिकेत प्रदेश आणि समाजाच्या हितासाठी विविध प्रकल्प.
महामहिमांनी अल्प कालावधीत केलेल्या कामाची प्रशंसा केली, जे शारजाहच्या अन्न सुरक्षा वाढविण्याच्या आणि या प्रदेशाला लाभदायक ठरणाऱ्या इतर प्रकल्पांसाठी दरवाजे उघडण्याच्या दृष्टीकोनाला पूरक आहे. शेख सुलतान यांना प्रकल्पाच्या ब्लूप्रिंट्स आणि विविध प्रस्तावांची तसेच प्रदेशात गव्हाच्या लागवडीचा विस्तार करण्याच्या योजना आणि प्रकल्प विकासाच्या चौकटीत सुरू असलेल्या प्रयोगांची माहिती देण्यात आली.
महामहिमांनी शेतीच्या सिंचन केंद्राची तांत्रिक वैशिष्ट्ये ते त्याच्या कार्यप्रणालीपर्यंत पाहणी केली. हे स्टेशन दिवसभरात 60,000 घनमीटर पाण्याची क्षमता असलेल्या 6 मोठ्या सक्शन पंपांद्वारे गव्हाच्या शेताला पाणी पुरवते. हमदा स्टेशनवरून १३ किलोमीटरच्या कन्व्हेयर लाइनद्वारे शेतापर्यंत पाणी पोहोचवले जाते. यु.ए.ई. आत्तापर्यंत गव्हाच्या बाबतीत संपूर्णपणे आयातीवर अवलंबून असलेला देश आहे. या प्रकल्पाद्वारे अन्नसुरक्षा मिळवण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. हा अर्थातच सरकारी प्रकल्प आहे. पेट्रोडाॕलर्सच्या आधारे प्रचंड गुंतवणूक करु शकणारे अन्य आखाती देशही शेतीतील असे प्रयोग भविष्यात करू शकतात.
भारतीय शेती आणि असा महाकाय सरकारी प्रकल्प यांची अजिबात तूलना होऊ शकत नाही. पण अन्नधान्याचा जागतिक व्यापार आज घट्टपणे परस्परावलंबी झालेला असताना गव्हाचा एक मोठा आयातदार देश जर त्या बाबतीत स्वयंपूर्ण होऊ पहात असेल तर त्याचा परिणाम इतर देशांतील आणि विशेषतः भारतातील शेतीवर नक्कीच होईल. अतिशय छोट्या छोट्या तुकड्यांमधे आणि पारंपारिक पध्दतीने होणारी भारतीय शेती भविष्यातील अशा आव्हानांचा मुकाबला करु शकेल का?
(सौजन्य – अमृत पवार, धुळे. http://kutumbapp.page.link)
