संपूर्ण देश अजूनही कोरोनाच्या संकटाशी लढत असतानांच आता देशातील १० राज्यांत बर्ड फ्लूचा फैलाव झाल्याचे केंद्र सरकारने सोमवारी जाहीर केले. त्यामुळे पुन्हा एका नव्या विषाणूचे संकट देशासमोर उभे ठाकले आहे. सोमवारी दिल्ली, उत्तराखंडसह महाराष्ट्रातही बर्ड फ्लूचा शिरकाव झाला असून परभणीत ८४३ कोंबड्या, ठाण्यात १५ बगळे, रत्नागिरीत ९ तर बीड येथील ११ कावळ्यांचा अहवाल मृत्यू बर्ड फ्लूने झाल्याचा अहवाल भोपाळ येथील आयसीएआर प्रयोगशाळेने दिला आहे, अशी माहिती राज्याचे पशुसंवर्धन आयुक्त सचिंद्र प्रताप सिंह यांनी दिली.
बर्ड फ्लू किंवा एविएन इन्फ्लुएन्जा हा एक संसर्गजन्य आजार आहे. हा आजार एवियन इन्फ्लूएंजा व्हायरस H5N1 मुळे होतो. मुख्यतः हा व्हायरस पक्षांना लक्ष्य करतो. 90च्या दशकात बर्ड फ्लूच्या नवा स्ट्रेन समोर आला होता. बर्ड फ्लूचा नवा स्ट्रेन गंभीर आजार आणि मृत्यूचं कारण ठरु शकतो. या व्हायरसचा धोका पाळीव पक्षांना म्हणजेच, बदक, कोंबडी किंवा टर्की यांसारख्या पक्षांना अधिक असतो. या व्हायरसचा संसर्ग बाधित पक्षांमुळे होतो.
धोका जास्त नाही, तरीही काळजी घेणे महत्त्वाचे
अनेकदा बर्ड फ्लूचा संसर्ग पक्ष्यांमध्ये नैसर्गिकरित्या होतो, परंतु ते पाळीव कोंबडीमध्ये सहज पसरते. विष्ठा, नाकाचा स्राव, तोंडातील लाळ किंवा संक्रमित पक्ष्यांच्या डोळ्यांतून बाहेर पडणाऱ्या पाण्यामुळे हा आजार मानवांमध्ये पसरतो. एच 5 एन 1 हा असा एव्हियन इन्फ्लूएंझा व्हायरस आहे जो मानवांना संक्रमित करतो. हा विषाणू पक्षी तसेच मानवांसाठी खूप धोकादायक आहे. 1997 मध्ये हाँगकाँगमध्ये त्याचे पहिले प्रकरण उघडकीस आले होते. व्हायरस म्युटेशन होतं, तसेच काही म्युटेशन जास्त संसर्गजन्य असल्याचा धोकाही संभवतो. परंतु, सध्या देशात थैमान घालणारा बर्ड फ्यूचं म्युटेशन जास्त संसर्गजन्य नसल्याचं सांगण्यात येत आहे. परंतु, असं असंल तरिही काळजी घेणं गरजेचं आहे.
कसा पसरतो बर्ड फ्लू?
एखाद्या व्यक्तीला बर्ड फ्लूचा संसर्ग झालेल्या पक्षाच्या संपर्कात आल्याने या आजाराची लागण होऊ शकते. संसर्ग झालेला पक्षी, त्याचे पंख किंवा त्याच्या विष्ठेच्या संपर्कात आल्यानंही बर्ड फ्यूचा मानवाला संसर्ग होऊ शकतो. या आजाराचा सर्वाधिक धोका आजारी पक्षांची काळजी घेणाऱ्या व्यक्तींना अधिक आहे. जगभरात अनेक पोल्ट्री फर्म आहेत. अशा ठिकाणी दररोज पक्षांच्या संपर्कात अनेक व्यक्ती येतात. असं असलं तरिदेखील याबाबतीत अनेक अपवादात्मक प्रकरणं समोर आली आहेत. दरम्यान, आजारी पक्षाच्या संपर्कात आल्यानं बर्ड फ्लूचा संसर्ग होण्याचा धोका अधिक आहे. पक्षाची अंडी किंवा त्याची विष्ठा अप्रत्यक्ष संपर्कात आल्याने धोका अधिक वाढतो.
काय आहे बर्ड फ्लूची लक्षणं?
साधारणतः बर्ड फ्लूचा संसर्ग झाल्यानंतर 2 ते 8 दिवसांनी लक्षणं दिसण्यास सुरुवात होते. संसर्ग झालेल्या लोकांना सामान्य फ्यूसारख्या लक्षणांचा सामना करावा लागतो. या लक्षणांमध्ये ताप, खोकला, घशात, उलटी, डोकेदुखी, सांधेदुखी, इनसोमनिया आणि डोळांचे आजार यांसारखी लक्षणं दिसून येतात. प्रौढ व्यक्तींप्रमाणेच लहान मुलांनाही याच लक्षणांचा सामना करावा लागतो. तसेच हे व्हायरल संक्रमण वाढून न्यूमोनिया होऊ शकतो आणि कधी-कधी श्वास घेण्यासही त्रास होऊ शकतो.
वीस वर्षांत एक हजारपेक्षा कमी जणांना याची लागण
राज्यात बर्ड फ्लूचा शिरकाव झाला असून याचा प्रसार हाेण्याची भीती व्यक्त हाेत असताना पक्ष्यांपासून माणसापर्यंत हा अाजार पसरण्याचे प्रमाण अत्यल्प अाहे. गेल्या वीस वर्षांत एक हजारपेक्षा कमी जणांना याची लागण झाली. परभणी जिल्ह्यातील मुरुंबा येथील बर्ड फ्लूसुद्धा नियंत्रणात येईल. त्यामुळे घाबरून जाण्याची गरज नसल्याचे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले. तसेच ७० अंश तापमानावर चिकन, अंडी शिजवा ही काळजी घेणे गरजेचे आहे.
धोका कुणाला
एच ५ एन १ दीर्घकाळ जिवंत राहणारा विषाणू आहे. हा विषाणू संक्रमित पक्ष्यांच्या मल आणि लाळेत दहा दिवस जिवंत राहतो. दूषित पृष्ठभागाला स्पर्श केल्याने या आजाराचे संक्रमण पसरते. पोल्ट्रीशी संबंधित नागरिकांमध्ये या आजाराचा प्रसार होण्याचा उच्च धोका असतो.
ही घ्या काळजी
- पक्ष्यांजवळ जाऊ नये
- घरातील पक्ष्यांना (कोंबडी, कबूतर आदी) बाहेर न सोडता जागेवरच त्यांना खाद्य, पाणी द्यावे
- शंभर डिग्री तापमानात शिजवलेले मांस सुरक्षित मानले जाते
- पोट्री फार्ममध्ये कुणालाही प्रवेश देऊ नये
सौजन्य -समाजमध्यम
