पाने गुंडाळणारी अळी
ओळख : या किडीची अळी लहान, हिरवट रंगाची असून तिचे डोके काळे असते. पूर्ण वाढ झालेली अळी हिरव्या रंगाची २ ते २.५ सें.मी. लांबीची असते व हात लागताच ती लांब उडून पडते. ही कीड जुलै ते सप्टेंबर महिन्यापर्यंत सक्रिय असते.
प्रादुर्भावाची लक्षणे : या किडीच्या अळ्या सुरुवातीस पाने पोखरून त्यावर उपजीविका करतात. ही कीड एक किंवा अधिक पाने एकमेकांस जोडून पानाच्या सुरळीत राहून त्यावर जगते. चिटकलेली पाने उघडून पाहिल्यास किडीची विष्ठा दिसते. परिणामतः प्रादर्भाव झालेली पाने गळून पडतात. सोयाबीन पिकामध्ये गुंडाळलेली पाने दिसल्यास या किडीचा प्रादुर्भाव झाला, असे समजावे.
नियंत्रण/व्यवस्थापन : या किडीचा प्रादुर्भाव झाल्यास पिकावर क्विनॉलफॉस २५ इ.सी. १.५ ली. प्रति हे. किंवा इंडोक्झाकार्ब १४.५ एस.सी. ५०० मि.ली. प्रति हे. किंवा ट्रायझोफॉस ४० इ.सी. ८०० मि.ली. प्रति हेक्टर हे फवारावे. यापैकी एका कीटकनाशकाचा ५०० ते ७०० ली. पाण्यात मिसळून फवारणीसाठी आलटून पालटून वापर करावा.
पाने पोखरणारी अळी
ओळख : प्रौढ कीड करडा रंगाचा पतंग असून त्याच्या वरच्या पंखांच्या कडांवर छोटा पांढरा डाग असतो. खालील पंखांच्या बाहेरील कडांवर छोटी केसांची लव असते. अळी साधारणतः ४ ते ६ मि.मी. लांब व काळसर भुरकट रंगाची असते. या किडीचा प्रादुर्भाव सोयाबीन पिकाच्या सुरुवातीच्या वाढीच्या अवस्थेदरम्यान अधिक पाहावयास मिळतो.
प्रादुर्भावाची लक्षणे: या किडीच्या अळ्या पानाच्या दोन्ही पृष्ठभागाच्या आतमध्ये राहून पानाचा हिरवा भाग (हरितद्रव्य) पोखरून खातात व त्यामुळे पानाच्या पृष्ठ भागावर पांढरट/तपकिरी रंगाची पुरळ फुटल्याप्रमाणे वेड्यावाकड्या रेषा व डाग (सुरंग) दिसतात. पानांचा आकार जर कपासारखा किंवा पक्षाच्या चोचीसारखा झाला असेल तर तेथे पाने पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव झाल्याचे ओळखावे. प्रादुर्भावग्रस्त पाने गुंडाळल्यासारखी दिसतात, सुरकुततात व वाळून जातात. अधिक प्रादुर्भाव झाल्यास पीक जळल्यासारखे दिसण्याचा भास होतो. प्रादुर्भावग्रस्त झाडांच्या शेंगा नीट भरत नाहीत. या किडीची आर्थिक नुकसान मर्यादा पीक रोप अवस्थेत (७ ते १० दिवस) असताना १ अळी प्रति रोप ही आहे.
नियंत्रण/व्यवस्थापन : किडीचा प्रादुर्भाव झाल्यास ट्रायझोफॉस ४० टक्के इ. सी. ६२५ मि.ली. प्रति हे. ५०० ली. पाण्यात मिसळून पिकावर फवारावी.
