मुबई – वस्तू आणि सेवा कर (जीएसटी) परिषदेच्या बैठकीत शेती यंत्रसामग्री, ट्रॅक्टर, खते आणि इतर कृषी वस्तूंवरील जीएसटी 5 टक्क्यांपर्यंत कमी करण्यात आला आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. जीएसटी कौन्सिलने म्हटले आहे की, या दर बदलांचा उद्देश मशीन वापरणारे शेतकरी आणि ती बनवणाऱ्या कंपन्या यांच्यात संतुलन राखणे आहे. नवीन दर नवरात्रीच्या पहिल्या दिवसापासून म्हणजे 22 सप्टेंबरपासून लागू होतील.
जीएसटी परिषदेने बुधवारी द्वी-स्तरीय नवीन कर रचनेला मान्यता दिली. त्यात 12 टक्के आणि 28 टक्के स्लॅब काढून टाकण्यात आले आहेत. अनेक जीवनावश्यक वस्तूंवरील कर कमी करण्यात आले आहेत, तर काही वस्तूंवर यापुढे पूर्वीपेक्षा जास्त कर आकारण्यात येणार आहेत. ट्रॅक्टर आणि कंपोस्टिंग मशीनसह अनेक हस्तकला आणि शेतीशी संबंधित वस्तूंवर आता 12 टक्क्यांऐवजी 5 टक्के जीएसटी आकारला जाईल. पवनचक्क्या आणि बायोगॅस प्लांट यांसारख्या अक्षय ऊर्जा उत्पादनांवरही 5 टक्क्यांच्या स्लॅबमध्ये येईल. शिवाय, साबण, टूथपेस्ट, नमकीन, चॉकलेट आणि कॉफी यासारख्या दैनंदिन वापराच्या वस्तूंवरील जीएसटी 12-18 टक्क्यांवरून फक्त 5 टक्के करण्यात आला आहे. सामान्य कुटुंबांना दिलासा देणे, हा या दर कपातीचा उद्देश असल्याचे अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी म्हटले आहे.
कृषी क्षेत्रात जीएसटी 5% झालेल्या वस्तू
• 15 एचपी पर्यंत डिझेल इंजिन
• हातपंप
• ठिबक सिंचन आणि स्प्रिंकलरसाठी नोजल
• ठिबक सिंचन प्रणाली आणि फवारणी यंत्रे
• माती तयार करण्याची यंत्रसामग्री, रोलर्स आणि भाग
• कापणी आणि मळणी यंत्रे, स्ट्रॉ बेलर, गवत कापण्याचे यंत्र आणि भाग
• कुक्कुटपालन किंवा मधमाशी पालन यंत्रे, इनक्यूबेटर, ब्रूडर आणि भाग
• कंपोस्टिंग मशीन
• ट्रॅक्टर (1800 सीसी पेक्षा जास्त क्षमतेचे रोड ट्रॅक्टर वगळता)
• शेतीसाठी ट्रेलर स्वतः लोड करणे/अनलोड करणे
• हाताने ओढलेल्या किंवा प्राण्यांनी काढलेल्या गाड्या
• ट्रॅक्टरचे टायर, ट्यूब आणि मागील चाके
• ट्रॅक्टरसाठी कृषी डिझेल इंजिन (250 सीसीपेक्षा जास्त)
• ट्रॅक्टरसाठी हायड्रॉलिक पंप
• ट्रॅक्टरचे प्रमुख भाग: व्हील रिम, सेंटर हाऊसिंग, ट्रान्समिशन, फ्रंट एक्सल, बंपर, ब्रेक, गिअरबॉक्स, ट्रान्सएक्सल
• रेडिएटर्स, सायलेन्सर, क्लच, स्टीअरिंग व्हील्स, फेंडर्स, हुड्स, ग्रिल्स, साइड पॅनल्स, एक्सटेंशन प्लेट्स, इंधन टाक्या
खते:
• सल्फ्यूरिक आम्ल
• नायट्रिक आम्ल
• अमोनिया
• गिब्बेरेलिक आम्ल
• जैव-कीटकनाशके, ज्यामध्ये बॅसिलस थुरिंगिएन्सिस, बॅसिलस स्फेरिकस, ट्रायकोडर्मा विराइड, ट्रायकोडर्मा हर्झियानम, स्यूडोमोनास फ्लूरोसेन्स, ब्यूवेरिया बसियाना, हेलीकोव्हरपीपी, एनपीव्ही ऑफ हेलीकोव्हरपी, एनपीव्ही. कडुनिंबावर आधारित कीटकनाशके आणि सायम्बोपोगॉन
• नोंदणीकृत उत्पादकांनी उत्पादित केलेले खत नियंत्रण आदेश, 1985 अंतर्गत सूचीबद्ध सूक्ष्म पोषक घटक.
शेती यंत्रसामग्रीला पूर्णपणे सूट का नाही?-
जीएसटी कौन्सिलने म्हटले आहे की, दर बदलांचा उद्देश मशीन वापरणारे शेतकरी आणि त्यांची निर्मिती करणाऱ्या कंपन्या यांच्यात संतुलन राखणे आहे. शेतकऱ्यांना दिलासा देणे महत्त्वाचे असले तरी, सरकार देशांतर्गत उत्पादकांचे नुकसान होणार नाही याची खात्री करू इच्छिते. जर शेती यंत्रसामग्री पूर्णपणे करमुक्त केली गेली, तर उत्पादक आणि डीलर्स कच्च्या मालावर आधीच भरलेल्या जीएसटीवर इनपुट टॅक्स क्रेडिट (आयटीसी) मागू शकणार नाहीत. त्यांना पूर्वी घेतलेला आयटीसी देखील परत करावा लागेल. यामुळे त्यांचा उत्पादन खर्च वाढेल आणि उच्च खर्च शेवटी उच्च किमतींद्वारे शेतकऱ्यांवर लादला जाईल. त्यामुळे दिलासा देण्याचा उद्देशच निष्फळ ठरेल.
लहान ट्रॅक्टरना पूर्णपणे सूट का नाही?
स्थानिक उत्पादकांना निराश न करता शेतकऱ्यांना आधार देणे हे उद्दिष्ट आहे. जर लहान ट्रॅक्टर शून्य करावर ठेवले तर उत्पादक इनपुटवर आयटीसीचा दावा करू शकत नाहीत. यामुळे त्यांचा खर्च वाढेल आणि तो खर्च शेवटी शेतकऱ्यांवरच लादला जाईल. म्हणून, संपूर्ण सूट हितकारक ठरणार नाही, असे जीएसटी परिषदेने म्हटले आहे.
