तुम्हाला सरकारी नोकरी मिळाली आणि काही काळानंतर कुणी तुम्हाला म्हंटले शेती कर आणि नोकरीचा त्रास सोडून द्या, तर तुम्ही काय कराल? तुम्ही याला मूर्ख म्हणू शकता, बरोबर? पण राजस्थानच्या बारन जिल्ह्यात राहणाऱ्या धनराज लववंशी यांनी एक-दोन नव्हे तर तीन सरकारी नोकऱ्या सोडून शेतीला आपला व्यवसाय बनवला आणि आज ते लाखो रुपये कमवत आहेत.
छीपाबड़ौद कस्बे शहराच्या सीमेवरील असलपूर येथील रहिवासी २९ वर्षीय धनराज लववंशी यांनी २०१९ साली अकलेरा न्यायालयातून लिपिकाची नोकरी सोडली. त्यानंतर त्यांची तृतीय श्रेणीतील शिक्षक म्हणून निवडही झाली. पण, निसर्गावरील प्रेम आणि शेतीत काहीतरी करण्याची इच्छा यामुळे त्यांनी तिन्ही नोकऱ्या सोडल्या. त्याच्या कुटुंबीयांनी याला विरोध केल्याने त्यांना आपल्याच लोकांचे टोमणेही ऐकावे लागले. पण, धनराज यांनी स्वतःवर आणि त्यांनी घेतलेल्या निर्णयावर पूर्ण विश्वास होता.
मल्टी क्रॉप तंत्रज्ञानाचा केला अभ्यास
पारंपरिक शेती काहीतरी नवीन करण्याची उर्मी त्यांना महाराष्ट्रातील राहुरी येथील महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ येथे घेऊन गेली. इतकेच नव्हे तर विविध ठिकाणांहून उत्तम शेतीच्या पद्धतींशी संबंधित बारकावे शिकून घेतले. इस्रायली पद्धतीवर आधारित शेतीतील मल्टी क्रॉप तंत्रज्ञान त्यांनी अभ्यास केला. आणि भाजीपाला तंत्रज्ञान आणि पिकांच्या दर्जाबाबत माहिती गोळा करून ते आपल्या गावी परतले. यानंतर त्यांनी सोयाबीन शेतीतून प्रवास सुरू केला.
सोयाबीन शेतीतून 38 लाखांचा नफा
धनराज लववंशी यांनी प्रथमच सोयाबीन पिकावर हात आजमावला आणि त्यात यश आले. त्यांना प्रथमच 42 लाखांचे उत्पादन मिळाले. 45 बिघ्यावर 4 लाख रुपये खर्च झाला असून 38 लाख रुपये नफा झाला आहे. यावेळी धनराज लववंशी यांनी वेगवेगळ्या भाज्यांची लागवड केली आहे. मिरची, टोमॅटो, वांगी, भेंडी, कारले, गिलके, दुधी भोपळा, टरबूज, खरबूज, झेंडू अशा दहा प्रकारच्या ऑफ सीझन भाज्यांची ४० बिघा क्षेत्रात लागवड करण्यात आली आहे. यातून सुमारे एक कोटी कमावण्याचे धनराज लववंशी यांचे उद्दिष्ट आहे. धनराज लववंशी यांनी मल्टीक्रॉप हार्वेस्टिंग तंत्रज्ञानाचा वापर करून शेतीत सुमारे ४० स्त्री- पुरुषांना रोजगार उपलब्ध करून दिला आहे. शेतात उगवलेल्या पिकांची काळजी घेण्यापासून ते औषध फवारणी, निरुपयोगी झाडे वेगळी करणे आणि रोपवाटिकातून तयार रोपे लावणे अशी इतर कामे हे लोक दररोज करतात.
कमी पाण्यात जास्त पिके
शेतीसाठी पाणी हे सर्वात महत्त्वाचे आहे, त्यासाठी संपूर्ण शेतात त्यांनी वॉटर डिपिंग पद्धत अवलंबली आहे. या तंत्रज्ञानामुळे पिकाला आवश्यकतेनुसार पाणी मिळत आहे. या पद्धतीमुळे एका दिवसात 40 बिघ्यात सिंचन शक्य होते आणि पाण्याची बचत होण्यास मदत होते. चार वर्षांपूर्वी त्यांनी अकलेरा येथील एका डेअरी फार्ममध्ये नशीब आजमावले आणि त्यात यश आले. आज त्यांच्याकडे म्हशी आणि गायींच्या 23 प्रगत जाती आहेत. त्यांचे दूध मोठ्या डेअरींना पुरवण्यासाठी साखळी व्यवस्था करण्यात आली आहे. या दुग्ध व्यवसायातून होणाऱ्या उत्पन्नातून ते निम्मी रक्कम खर्च करतात. आधुनिक तंत्रज्ञानाचाही त्यांनी योग्य फायदा घेतला आहे. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर शिकण्यासारखे बरेच काही आहे. त्याचा योग्य वापर आताच्या नवीन तरुण पिढीला फायदेशीर ठरू शकतो, असे धनराज रघुवंशी सांगतात.
दररोज 150 लिटर दुधाची विक्री
धनराजच्या डेअरीची खास गोष्ट म्हणजे इथल्या म्हशी एसीमध्ये राहतात. उर्वरित सर्व काम देखील स्वयंचलित आहे. दूध काढण्यासाठी मिल्क मशिन बसवण्यात आल्या आहेत. म्हशींना पाणी पिण्यासाठी ऑटोमैटिक वाटर सिस्टीम बसविण्यात आली आहे. म्हैस भांड्यात तोंड ठेवताच आपोआप पाणी भरते. म्हशींच्या स्वच्छता व आरोग्य तपासणीसाठी डॉ. पुखराज कळवा यांची मदत घेतली जाते. धनराज यांच्या डेअरीतून दररोज 150 लिटर म्हशीचे दूध विकले जात असून, त्याचा दर 70 रुपये किलो आहे. दुग्धशाळेत दूध पॅकेटमध्ये भरून तयार केले जाते. धनराज यांच्या डेअरीतून दूध आणण्यासाठी लोकांना सहा महिने अगोदर बुकिंग करावे लागते, अशी परिस्थिती आहे. सध्या धनराज यांच्या म्हशींची किंमत 57 हजार ते 2 लाख रुपयांपर्यंत आहे.
संपर्क :
धनराज लघुवंशी
असलपूर, जि. बारन, राजस्थान.
मो. नं. :- 9587303405
शेतीतून लाखोंचे उत्पन्न | #farming #bananafarming
