बऱ्याचदा लोकांना वाटते की नोकरी चांगली असेल तर शेती करण्याचा विचार कोण करेल? पण या बदलत्या युगात काही लोक असे आहेत जे आपल्या जिद्दीमुळे आणि आवडीमुळे नवीन मार्ग काढत आहेत. गेल्या काही वर्षांत, तुम्ही अशा अनेक बातम्या ऐकल्या किंवा वाचल्या असतील ज्यात कोणीतरी कॉर्पोरेट नोकरी किंवा चांगली प्रस्थापित नोकरी सोडून शेती करायला सुरुवात केली असेल. असाच एक प्रेरणादायी तरुण म्हणजे डेहराडून, उत्तराखंड येथील हरिओम नौटियाल. कॉम्प्युटर सायन्समध्ये पोस्ट ग्रॅज्युएशन केल्यानंतर दिल्ली आणि बंगळुरूमध्ये चार वर्षे नोकरी केली, पण नंतर नोकरी सोडून पशुपालन केले. 10 गायींपासून सुरुवात केलेल्या या तरुणाने आता आपला वार्षिक व्यवसाय 2 कोटी रुपयांचा केला आहे.
एकेकाळी लाखोंच्या पॅकेजवर बहुराष्ट्रीय कंपनीत काम करणाऱ्या हरिओम नौटियाल यांनी 2014 मध्ये आपल्या गावी परतण्याचा निर्णय घेतला. मात्र, हा प्रवास त्याच्यासाठी सोपा नव्हता. शहराची नोकरी सोडून ते गावी परतले तेव्हा त्यांना अनेक टीकेला सामोरे जावे लागले. पण हरिओम यांनी हार मानली नाही. त्यांनी घराजवळ गोठा बांधला आणि 10 गायींसह दुग्धव्यवसाय सुरू केला.
दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यांचा पाठिंबा
सुरुवातीच्या काळात त्यांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागला. दुग्धव्यवसाय करण्याचा निर्धार केला पण त्यांना डेअरी फार्म आणि गायींची फारशी माहिती नव्हती. मात्र, त्यांनी याचा अभ्यास केला आणि आता 10 गायींपासून दूध उत्पादन भरपूर येत होते. पण खरेदीदार मिळत नव्हता. हळूहळू हरिओम यांना स्थानिक महिला आणि इतर दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यांचा पाठिंबा मिळू लागला. 2016 मध्ये त्यांनी दूध संकलन केंद्र सुरू केले आणि सरकारी अनुदानाचाही लाभ घेतला. त्यांनी अनुसूचित जातीच्या महिला आणि विधवांनाही विशेष प्रोत्साहन दिले. येथूनच हरिओम यांना मोठ्या प्रमाणावर दुग्धव्यवसाय करण्याची कल्पना सुचली.
10 गायींपासून सुरुवात आणि 2 कोटींची उलाढाल
हरिओम यांची सुरुवात 10 गायींपासून झाली. पण, जसजसा व्यवसाय वाढत गेला तसतशी त्यांनी आपली डेअरी आधुनिक तंत्रज्ञान आणि मशीन्सने सुसज्ज केली. सरकारी योजनांचा लाभ घेत त्यांनी दुधाशी संबंधित उत्पादने तयार करण्यास सुरुवात केली आणि गावातील लोकांनाही जोडण्यास सुरुवात केली. 10 गायींपासून सुरू झालेल्या या दुग्ध व्यवसायाची वार्षिक उलाढाल आता 2 कोटींवर पोहोचली आहे. हरिओम यांनी दुधाच्या गुणवत्तेकडे विशेष लक्ष दिले आहे. एवढेच नाहीतर त्यांनी सेंद्रिय खाद्य वापरले आणि ग्राहकांना मोफत लॅक्टोमीटर दिले. त्याचा परिणाम असा झाला की लोक त्यांच्यावर विश्वास ठेवू लागले.
दूध प्रक्रिया उत्पादनांमध्ये अधिक फायदे
हरिओम नौटियाल यांनी स्वत:साठी आणि त्यांच्या संबंधित पशुपालकांसाठी दूध आणि दुधाशी संबंधित उत्पादनांच्या चांगल्या मार्केटिंगसाठी आधुनिक प्रक्रिया आणि पॅकेजिंग युनिटची स्थापना केली आहे. या आधुनिक युनिटमध्ये दही, चीज, खवा, आईस्क्रीम इत्यादी दुधाशी संबंधित अनेक पदार्थ तयार केले जातात, त्यासाठी अनेक आधुनिक मशीन्स बसवण्यात आल्या आहेत. केवळ दूध विकून चांगले उत्पन्न मिळत नाही, त्यामुळे त्यांनी नवीन उत्पादने तयार करण्यावर भर दिला. त्यांनी दुधाच्या मूल्यवर्धनावर लक्ष केंद्रित करून विविध उत्पादने तयार केली. जेणेकरून त्यांना आणि त्यांच्या संबंधित गटातील लोकांना अधिक नफा मिळू शकेल. चीज, दही, आईस्क्रीम, मावा इत्यादी उत्पादनांसाठी कॅन कॅपिंग करण्यासाठी मशीनची मदत घेतली जाते. हरिओम यांचे दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ स्थानिक बाजारपेठांमध्ये आणि व्यापार मेळ्यांमध्ये खूप लोकप्रिय आहेत. त्यांचा व्यवसाय आता वार्षिक दोन कोटी रुपयांचा झाला आहे. याशिवाय त्यांनी परिसरातील शेतकरी व महिलांच्या सहकार्याने शेळीपालन, पिकांची लागवड आणि प्रक्रिया उद्योग व्यवसायाचा विस्तार केला आहे. त्यांच्या यशामुळे समाजातही बदल होऊ लागला आहे. आज हरिओम हे 15 गावांतील 500 लोकांना रोजगार देत असून त्यांची कहाणी गावकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरली आहे.
संपर्क :-
हरिओम नौटियाल
डेहराडून, उत्तराखंड
मो. नं. 9837729110
