शेततळे तयार करा
पावसाचे वाहून जाणारे पाणी शेततळ्यात साठवा.
वर्षभर सिंचनासाठी पाण्याची उपलब्धता राहते.
शेतातील बांध मजबूत
करा
मजबूत बांधामुळे पाणी आणि सुपीक माती वाहून जात नाही.
जमिनीत ओलावा जास्त काळ टिकतो.
कंटूर बंडिंग व चर
उताराच्या जमिनीवर कंटूर बंडिंग करा.
पाणी अडवून भूजल पातळी वाढवण्यास मदत होते.
रिचार्ज विहीर तयार करा
पावसाचे पाणी जमिनीत मुरवून विहिरींची पाणीपातळी वाढवा.
उन्हाळ्यातही पाण्याची उपलब्धता सुधारते.
छतावरील पावसाचे पाणी साठवा
शेतघर, गोठा किंवा शेडच्या छतावरील पाणी टाकीत जमा करा.
घरगुती व शेतीसाठी उपयोग होतो.
ठिबक सिंचनाचा वापर
ठिबक सिंचनाने 40-60% पाण्याची बचत होते.
कमी पाण्यात अधिक उत्पादन मिळते.
मल्चिंगचा अवलंब करा
पिकाभोवती सेंद्रिय आच्छादन द्या.
जमिनीतील ओलावा टिकून राहतो व बाष्पीभवन कमी होते.
लहान बंधारे बांधा
नाले आणि ओढ्यांवर लहान बंधारे उभारा.
पाणी अडवून भूजल पुनर्भरण वाढवा.
शेणखत, कंपोस्ट, मल्चिंग वापरल्यास जमिनीत ओलावा जास्त काळ टिकतो.
सेंद्रिय पदार्थ वाढवा
पेरणीचे नियोजन बदला
पहिल्या पावसानंतर घाईने पेरणी करू नका.
पुरेसा पाऊस झाल्यानंतरच पेरणी करा
.
शेतीसोबत पूरक व्यवसाय
शेळीपालन, कुक्कुटपालन, मधमाशीपालन
कमी पावसातही उत्पन्न टिकून राहते.
निष्कर्ष
एल निनोच्या काळात पाण्याचा प्रत्येक थेंब महत्त्वाचा.
आजच पाणी साठवणूक उपाय राबवा आणि शेती सुरक्षित करा.
शेवगा बिया ठरू शकतात अतिरिक्त उत्पन्नाचा नवा स्रोत
Learn more